ABD yönetimi, Sudan'da paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri'nin (HDK) stratejik öneme sahip El-Ubeyd kentini kuşatması karşısında derin endişe duyduğunu açıkladı. Washington, tarafları diyalog masasına dönmeye çağırırken, kuşatmanın 'büyük çaplı vahşet'e yol açabileceği uyarısında bulundu. El-Ubeyd, başkent Hartum'un güneybatısında yer alan ve ülkenin batı bölgelerine açılan kapı konumundaki bir kent. Kentin düşmesi halinde HDK'nın stratejik avantaj elde edeceği belirtiliyor.
Gelişmenin arka planı
Sudan'da Nisan 2023'te ordunun başındaki General Abdülfettah el-Burhan ile HDK lideri Muhammed Hamdan Dagalo arasındaki iktidar mücadelesi sıcak çatışmaya dönüşmüştü. Bu çatışmalarda on binlerce kişi hayatını kaybetti, milyonlarca kişi yerinden edildi. BM verilerine göre Sudan nüfusunun yarısından fazlası, yani yaklaşık 25 milyon kişi insani yardıma muhtaç durumda.
Son haftalarda HDK, Hartum'dan sonra batıya doğru ilerleyişini hızlandırdı. El-Ubeyd, Kuzey Kordofan eyaletinin başkenti ve stratejik bir kavşak noktası. Kentin kontrolü, Darfur'a ve Güney Sudan sınırına giden yolların denetimi anlamına geliyor. HDK'nın bu hamlesi, savaşın seyrini değiştirebilecek bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, 'Sivillerin korunması ve insani yardım akışının sağlanması için tarafların derhal ateşkes ilan etmesi gerekiyor' ifadelerini kullandı. ABD, hem orduya hem de HDK'ya yaptırım uyguluyor ancak bugüne kadar kalıcı bir çözüm sağlanamadı.
Bölgesel ve küresel boyut
Sudan'daki çatışma yalnızca iç dinamiklerle sınırlı kalmıyor. Bölge ülkeleri Birleşik Arap Emirlikleri, Mısır, Etiyopya ve Libya, farklı grupları destekleyerek dolaylı olarak çatışmaya müdahil oluyor. HDK'nın BAE'den lojistik destek aldığı iddiaları sık sık gündeme geliyor. Mısır ise orduya yakın duruyor.
BM, Sudan'daki çatışmayı 'dünyanın en büyük insani krizlerinden biri' olarak tanımlıyor. Kıtlık tehlikesi baş gösterirken, milyonlarca çocuk okula gidemiyor. El-Ubeyd'in kuşatılması, halihazırda zor durumda olan insani yardım koridorlarını daha da daraltabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Sudan, Türkiye'nin Afrika boynuzundaki önemli ortaklarından biri. Türkiye, çatışmanın başından bu yana arabuluculuk çabaları yürütüyor ve insani yardım gönderiyor. El-Ubeyd'in kuşatılması, Türkiye'nin bölgedeki ticari ve diplomatik çıkarlarını etkileyebilir. Özellikle Kızıldeniz'e kıyısı olan Sudan'da istikrarın bozulması, Türk yatırımlarını ve deniz ticaret yollarını tehdit ediyor. Türkiye, hem orduyla hem de HDK ile temas halinde olan nadir ülkelerden biri olarak krizin çözümünde kilit rol oynayabilir.
