ABD'de bir federal yargıç, Başkan Donald Trump yönetiminin önerdiği 1.8 milyar dolarlık 'silahlanma karşıtı' fonunu geçici olarak bloke etti. Bu fon, ABD'nin müttefiklerine ve ortaklarına, rakip ülkelerin askeri etkisine karşı koymaları için mali yardım sağlamayı amaçlıyordu. Yargıç, fonun oluşturulmasında yürütme erkinin anayasal sınırlarını aştığını belirtti.
Gelişmenin arka planı
Trump yönetimi, Çin ve Rusya gibi ülkelerin artan askeri ve ekonomik nüfuzuna karşı koymak amacıyla bu fonu oluşturma kararı almıştı. Fon, özellikle Asya-Pasifik bölgesindeki ülkeleri hedef alıyordu. Ancak ABD Kongresi, fonun oluşturulmasının yasama organının onayını gerektirdiğini savunuyor. Federal yargıç, yürütmenin bu tür harcamalar için Kongre'den izin alması gerektiğine hükmetti.
Bu karar, Trump yönetiminin dış politika araçlarını genişletme çabalarına önemli bir darbe olarak değerlendiriliyor. Yargıç, fonun hemen durdurulmasına karar verirken, davanın esasına ilişkin nihai karar daha sonra verilecek. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, kararın temyiz edileceği belirtildi.
Bölgesel veya küresel boyut
Fonun bloke edilmesi, ABD'nin Asya-Pasifik'teki stratejik hedeflerini olumsuz etkileyebilir. Çin'in bölgedeki ekonomik ve askeri yatırımlarına karşı koymak için oluşturulan bu fon, Tayvan, Vietnam ve Filipinler gibi ülkeleri desteklemeyi amaçlıyordu. Karar, ABD'nin bölgedeki müttefikleri arasında endişeye yol açtı. Analistler, bu kararın ABD'nin Çin karşısındaki kredibilitesini zayıflatabileceğini belirtiyor.
Öte yandan, karar ABD iç siyasetinde de tartışmalara neden oldu. Demokratlar, fonun gereksiz olduğunu ve yasal dayanağının bulunmadığını savunurken, Cumhuriyetçiler kararı yürütme erkinin kısıtlanması olarak nitelendiriyor. Başkan Trump, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, 'Silahlanma karşıtı fonumuz, ülkemizin güvenliği için kritik öneme sahip. Bu karar, ülkemizin çıkarlarına zarar verecek.' ifadelerini kullandı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD'nin bu fonuyla bağlantılı olmasa da, kararın küresel güç dengesine etkisi Ankara'yı ilgilendiriyor. Fonun bloke edilmesi, ABD'nin Çin ve Rusya'ya karşı elini zayıflatabilir ve bu ülkelerin bölgesel etkisini artırabilir. Türkiye, Doğu Akdeniz'de Rusya'nın nüfuzuyla mücadele ederken, ABD'nin bu tür araçlarının kısıtlanması dengeleri değiştirebilir. Ayrıca, ABD Kongresi'nin yürütme yetkilerini sınırlaması, Türkiye'nin Washington'daki diplomatik hesaplarını da etkileyebilir.
