ABD Temsilciler Meclisi'nde Demokrat Parti üyesi Ro Khanna, İsrail'in hapishanelerde tutulan Filistinli siyasi lider Marwan Barghouti'nin serbest bırakılması çağrısında bulundu. Khanna, Barghouti'nin özgürlüğüne kavuşmasının Filistin ile İsrail arasında olası iki devletli barış anlaşmasının önünü açabileceğini savundu. Açıklama, Washington'da İsrail-Filistin meselesine dair farklı seslerin yükseldiği bir dönemde geldi.
Marwan Barghouti kimdir?
Marwan Barghouti, 1959 doğumlu Filistinli bir siyasetçi ve Fetih hareketinin önde gelen isimlerinden biridir. İkinci İntifada sırasında etkin rol oynadığı gerekçesiyle 2002 yılında İsrail tarafından tutuklandı ve 2004'te İsrail mahkemesi tarafından beş kez ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırıldı. Barghouti, cezaevinde olmasına rağmen Filistin siyasetinde etkili bir figür olmayı sürdürüyor. 2006'daki Filistin Yasama Konseyi seçimlerine hapishaneden katıldı ve birçok anket onu Filistin halkı nezdinde en popüler liderlerden biri olarak gösteriyor. Filistin Yönetimi Devlet Başkanı Mahmud Abbas'ın ardından en güçlü aday olarak görülüyor. İsrail, Barghouti'yi "terörist" olarak nitelendiriyor ve serbest bırakılmasına şiddetle karşı çıkıyor.
ABD'deki tartışmalar ve Ro Khanna'nın çağrısı
Ro Khanna, California'dan seçilen ve ilerici kanatta yer alan bir Demokrat vekil. Daha önce de İsrail politikalarına yönelik eleştirileriyle biliniyor. Khanna, Barghouti'nin serbest bırakılmasının sadece bir insan hakları meselesi değil, aynı zamanda stratejik bir hamle olduğunu savunuyor. Ona göre, Barghouti gibi popüler bir liderin hapisten çıkması, Filistin tarafında müzakere masasına oturacak meşru bir muhatap yaratabilir ve iki devletli çözümü canlandırabilir. Bu görüş, bazı Amerikalı yetkililer ve düşünce kuruluşları tarafından da dile getiriliyor ancak İsrail yönetimi İsrail karşıtı eylemlerden hapis yatmış birini "terörist" olarak gördüğü için bu çağrıya sıcak bakmıyor. ABD yönetimi resmi olarak Barghouti'nin serbest bırakılması yönünde bir çağrıda bulunmuş değil; ancak Kongre'de konuya ilişkin tartışmalar sürüyor. 2023 yılında bazı senatörler ve vekiller, İsrail'in Filistinli tutuklulara yönelik uygulamalarını eleştirmişti.
Barghouti'nin siyasi ağırlığı ve iki devletli çözüm
Filistin siyasetindeBarghouti'nin konumu, özellikle gençler arasında artan popülaritesiyle dikkat çekiyor. Hamas ile Fetih arasındaki bölünmüşlüğü aşabilecek ve tüm Filistinlileri temsil edebilecek bir isim olarak görülüyor. Dolayısıyla serbest kalması, Filistin iç siyasetini birleştirici bir etki yapabilir. Ayrıca İsrail ile yürütülecek müzakerelerde Filistin tarafının daha güçlü bir pozisyonda olmasını sağlayabilir. Ancak İsrail, güvenlik gerekçeleriyle buna karşı çıkıyor ve Barghouti'nin ellerinde kan olduğunu iddia ediyor. Bu nedenle çağrı, İsrail'de büyük yankı uyandırmadı; hatta hükümet yetkilileri tarafından reddedildi. Yine de uluslararası kamuoyunda Barghouti'nin serbest bırakılması fikri zaman zaman gündeme geliyor. Örneğin 2011'deki Gilad Shalit esir takasında adı geçmiş ancak İsrail serbest bırakmayı kabul etmemişti. Son yıllarda bazı Avrupa ülkeleri ve BM yetkilileri de benzer çağrılar yapmıştı. Bu çağrılar, Filistin meselesinde yeni bir dinamik yaratma potansiyeli taşıyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
ABD'li bir vekilin bu yönde açıklama yapması, Washington'ın İsrail-Filistin politikasında çatlak seslerin arttığını gösteriyor. Başkan Joe Biden yönetimi, İsrail'e askeri destek vermeye devam etse de, Kongre'de özellikle genç Demokratlar arasında İsrail'e yönelik eleştiriler yükseliyor. Bu durum, ABD'nin Ortadoğu'daki arabuluculuk rolünü zayıflatabilir. Öte yandan, İsrail'in Barghouti'yi serbest bırakması, Hamas gibi grupların elindeki İsrailli esirlere yönelik müzakereleri de etkileyebilir. Bölgede tansiyonun yüksek olduğu bir dönemde böyle bir adım, güven artırıcı bir önlem olarak görülebilir veya tam tersine İsrail iç siyasetinde tepki çekebilir. Uluslararası toplum, Filistin meselesinde iki devletli çözümün canlandırılması için çeşitli aktörlerin devreye girmesini bekliyor. Barghouti'nin serbest bırakılması, bu yönde atılacak sembolik bir adım olarak değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasına verdiği destekle bilinen bir ülke olarak, Marwan Barghouti gibi önde gelen bir Filistinli liderin serbest bırakılması çağrısını yakından takip ediyor. Türkiye, İsrail-Filistin çatışmasında iki devletli çözümü savunuyor ve Filistinli siyasi tutukluların serbest bırakılmasını insani bir mesele olarak görüyor. Bu çağrı, Türkiye'nin bölgede barış ve istikrar için yürüttüğü diplomatik çabalara paralel bir gelişme. Ayrıca ABD'deki bu tür çağrılar, Türkiye'nin uluslararası platformlarda Filistin konusundaki tezlerini güçlendirebilir. Ancak İsrail'in tutumu ve ABD yönetiminin resmi pozisyonu, somut bir adım için belirleyici olacak.
