ABD'li otomobil üreticilerini temsil eden Alliance for Automotive Innovation, Perşembe günü Kongre liderlerine bir mektup göndererek ülkede Çin yapımı otomobillere "kalıcı yasak" getirilmesini talep etti. İttifak Başkanı John Bozzella imzalı mektupta, Çin'in üretim sektörünün "iyi belgelenmiş" devlet destekleriyle ayakta tutulduğu ve bunun adil olmayan rekabete yol açtığı belirtildi. Mektup, ABD pazarında Çin menşeli araçlara yönelik mevcut gümrük vergilerinin ötesinde yapısal bir yasak çağrısı içeriyor.
Gelişmenin Arka Planı
Alliance for Automotive Innovation, Ford, General Motors, Stellantis gibi Detroit merkezli otomotiv devlerinin yanı sıra Toyota, Volkswagen gibi yabancı markaların ABD operasyonlarını da bünyesinde barındırıyor. İttifak, son yıllarda Çin'in elektrikli araç (EV) üretimindeki hızlı yükselişini ve devlet sübvansiyonlarını yakından takip ediyor. Çin, 2023 yılında küresel elektrikli araç üretiminin yarısından fazlasını gerçekleştirerek dünyanın en büyük otomobil ihracatçısı haline geldi. Bu durum, ABD'li üreticilerin pazar payını tehdit ederken, aynı zamanda ulusal güvenlik endişelerini de beraberinde getirdi.
Mektupta, Çin yapımı araçların gelişmiş sensörler, kameralar ve bağlantı özellikleri aracılığıyla veri toplayabileceği ve bu verilerin Çin hükümetiyle paylaşılabileceği uyarısında bulunuldu. Bozzella, "Bu araçlar sadece ticari bir mesele değil, aynı zamanda ulusal güvenlik meselesidir" ifadesini kullandı.
ABD hükümeti, geçtiğimiz yıl Çin yapımı elektrikli araçlara yüzde 100'e varan gümrük vergisi getirmişti. Ancak sektör temsilcileri, gümrük vergilerinin yeterli olmadığını, çünkü Çinli üreticilerin üçüncü ülkeler üzerinden ABD pazarına giriş yapabileceğini savunuyor. Bu nedenle kalıcı ve kapsamlı bir yasak talep ediliyor. Temsilciler Meclisi ve Senato'da iki partiden de destek gören benzer yasa tasarıları bulunuyor; ancak henüz yasalaşmadı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD'deki bu hamle, küresel otomotiv sektöründe büyük yankı uyandırabilir. Avrupa Birliği de Çin yapımı elektrikli araçlara yönelik soruşturma başlatmış ve olası ek gümrük vergileri üzerinde çalışıyor. Çin ise bu tür korumacı önlemlere karşı Dünya Ticaret Örgütü'ne (WTO) şikayette bulunacağını açıklamıştı. ABD'li üreticilerin talebi, küresel tedarik zincirlerinde zaten kırılgan olan dengeyi daha da zorlayabilir. Çin, misilleme olarak ABD yapımı otomobillere ek vergiler getirebilir veya nadir toprak elementleri ihracatını kısıtlayabilir. Ayrıca, Çinli şirketlerin Meksika gibi ülkelerde fabrika kurarak ABD pazarına girmeye çalışması, yasağın etkinliğini azaltabilir. Uzmanlar, kalıcı bir yasağın tüketici fiyatlarını artırabileceği ve elektrikli araç geçişini yavaşlatabileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin Çin yapımı araçlara kalıcı yasak getirme çabası, Türk otomotiv sektörü için hem fırsat hem de risk barındırıyor. Türkiye, Avrupa'ya ve Orta Doğu'ya araç ihraç eden önemli bir üretici konumunda. Eğer ABD pazarı Çin'e kapanırsa, Türk üreticileri ABD'ye ihracatını artırabilir; ancak Çin'in misillemeleri ve küresel ticaret savaşları Türkiye'yi de olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin kendi elektrikli araç markası Togg, benzer korumacı önlemlerle karşılaşabilir. Türkiye, denge politikası izleyerek hem ABD hem de Çin ile ticari ilişkilerini sürdürmeye çalışacaktır.
