ABD'nin Kaliforniya eyaletinde yaşayan Jeffrey Ying, Los Angeles'taki California Üniversitesi (UCLA) kütüphanesinden 17. yüzyıldan kalma nadir bir Çin el yazmasını sahte bir kopyayla değiştirerek çalmaktan bir yıl hapis cezasına çarptırıldı. Ying, 600 yıldan daha eski eserlere erişmek için çok sayıda takma ad kullanarak kütüphaneye girmiş ve bu süreçte büyük bir sanat eserini çalmıştı. Olay, kültürel miras kaçakçılığı ve akademik güvenlik açıkları açısından uluslararası yankı uyandırdı.
Gelişmenin Arka Planı
Jeffrey Ying, 2020 yılında UCLA'nın East Asian Library'deki nadir eserler bölümüne, sahte bir kimlikle başvurarak araştırmacı izni aldı. Kütüphanedeki incelemeleri sırasında, 17. yüzyılda basılmış 'Yongle Dadian' adlı Çin ansiklopedisine ait bir cildi sahte bir kopyayla değiştirdi. Bu cilt, Ming Hanedanı dönemine ait olup dünyada sadece birkaç kopyası bulunan çok değerli bir eserdi. Orijinal el yazmasının piyasa değerinin milyonlarca dolar olduğu tahmin ediliyor.
Ying'in suçunu itiraf etmesi üzerine, federal savcılar onu kültürel miras hırsızlığı ve sahtecilikle suçladı. Mahkeme, Ying'in eylemlerinin sadece bir akademik kuruma değil, aynı zamanda Çin'in kültürel mirasına da zarar verdiğini vurguladı. Savunma avukatı, Ying'in pişman olduğunu ve eserin iadesini kabul ettiğini belirtti. Ancak yetkililer, eserin halen nerede olduğunu tespit edemediklerini açıkladı.
Bölgesel veya Küresel Boyut
Bu olay, küresel kültürel miras kaçakçılığının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Nadir el yazmaları ve antik eserler, uluslararası sanat piyasasında yüksek fiyatlara alıcı buluyor. Çin, tarihi eserlerinin yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarılmasına karşı sıkı önlemler alıyor. Ying'in çaldığı eser, Çin'in kültürel mirasının önemli bir parçası olarak kabul ediliyor. ABD'deki üniversite kütüphanelerinin bu tür nadir eserleri korumak için daha sıkı güvenlik önlemleri alması gerektiği tartışılıyor. Ayrıca, bu tür olayların diplomatik gerilimlere yol açabileceği ve kültürel işbirliğini zedeleyebileceği ifade ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, tarihi eser kaçakçılığı konusunda benzer sorunlar yaşayan bir ülke olarak bu gelişmeyi yakından takip etmelidir. Anadolu'dan kaçırılan birçok eser, yurt dışındaki müzelerde sergilenmekte veya özel koleksiyonlarda bulunmaktadır. Türkiye'nin, kültürel mirasını korumak için uluslararası işbirliğini artırması ve eserlerin iadesi için diplomatik girişimlerde bulunması önemlidir. Ayrıca, üniversite kütüphaneleri ve müzeler, nadir eserlerin güvenliği için daha sıkı protokoller geliştirmelidir. Bu olay, kültürel mirasın korunmasının sadece ulusal değil, küresel bir sorumluluk olduğunu göstermektedir.
