ABD Hava Kuvvetleri'nde görevli bir astsubay, İngiltere'nin Cambridgeshire bölgesinde 16 yaşındaki bir kız çocuğu da dahil olmak üzere toplam dört kadına cinsel tacizde bulunduğu iddiasıyla karşı karşıya. Ancak Hannes Marschalek isimli asker, İngiliz adalet sistemi yerine ABD askeri mahkemesinde yargılanmayı tercih ederek Birleşik Krallık'ta yargılanmaktan kaçınmayı başardı. Olay, İngiltere'de konuşlu ABD askerlerinin dokunulmazlık statüsü ve iki ülke arasındaki hukuki anlaşmaların karmaşıklığını bir kez daha gündeme getirdi.
Olayın Detayları ve Yargı Süreci
Hannes Marschalek, Cambridgeshire bölgesinde 16 yaşındaki bir kız ve dört genç kadına karşı cinsel içerikli eylemlerde bulunmakla suçlanıyor. İddiaya göre, asker söz konusu kişilere cinsel organını teşhir etti. Olayların 2022 ve 2023 yılları arasında meydana geldiği belirtiliyor. İngiliz polisi soruşturmayı tamamlayarak dosyayı savcılığa sundu ancak ABD askeri yetkilileri, Marschalek'in ABD askeri mahkemesinde yargılanması için girişimde bulundu. Bu durum, NATO kuvvetleri statüsü anlaşmaları (SOFA) çerçevesinde mümkün hale geliyor. SOFA anlaşmaları, bir ülkede konuşlu yabancı askerlerin hangi yargı yetkisine tabi olduğunu düzenliyor. ABD ve İngiltere arasında yapılan anlaşmaya göre, bir asker görev sırasında işlediği suçlarda ABD askeri mahkemesinde yargılanabiliyor. Ancak bu durum, sivil suçlarda İngiliz mahkemelerinin yetkisini tamamen ortadan kaldırmıyor. Marschalek'in avukatları, müvekkilinin İngiltere'de yargılanması halinde adil bir yargılama alamayacağını savundu. ABD tarafı ise askeri mahkemenin yeterli ve etkin bir yargılama sağlayacağını belirtti.
İngiliz makamları, konuyla ilgili olarak ABD'li yetkililerle görüşmelerini sürdürüyor. Olayın mağdurları ve aileleri ise adalet arayışında. Mağdurlardan birinin avukatı, müvekkilinin yaşadığı travma nedeniyle psikolojik destek aldığını ve adaletin yerini bulması için İngiliz mahkemelerinde yargılanmayı tercih ettiklerini ifade etti. Ancak mevcut hukuki çerçeve, ABD'li askerin yargılanmasının önünde engel oluşturuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İngiltere'de üslenen ABD askerlerinin hukuki statüsü, özellikle cinsel suçlar gibi hassas konularda sık sık tartışma konusu oluyor. 2019 yılında da benzer bir olay yaşanmış, bir ABD deniz piyadesi İngiltere'de 14 yaşındaki bir kıza cinsel saldırıda bulunmakla suçlanmış ve askeri mahkemede yargılanmıştı. Bu tür vakalar, SOFA anlaşmalarının güncellenmesi gerektiği yönünde çağrılara yol açıyor. Öte yandan, ABD askeri personelinin yanlış davranışları, ittifak içinde güven sorunu yaratabiliyor. İngiltere'de konuşlu ABD hava kuvvetleri personeli, ülkenin savunmasında kilit rol oynuyor ancak disiplin ve hukuki sorunlar, bu işbirliğinin kamuoyunda sorgulanmasına neden olabiliyor. Küresel ölçekte, ABD askeri mahkemelerinin yabancı ülkelerde işlenen suçlarda ne kadar caydırıcı olduğu da tartışma konusu. İnsan hakları örgütleri, askeri mahkemelerin sivil mahkemelere kıyasla daha az şeffaf olduğunu ve mağdurlara yeterli adalet sağlamadığını savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu olay, Türkiye'nin de taraf olduğu NATO Kuvvetleri Statüsü Anlaşması'nın yarattığı hukuki boşlukları hatırlatıyor. Türkiye'de de ABD'ye ait İncirlik Üssü'nde görevli askerlerin benzer davranışları veya üs dışında işledikleri suçlar gündeme geldiğinde, benzer yargı yetkisi sorunları yaşanabiliyor. Bu olay, Türkiye'nin kendi egemenlik alanında işlenen suçlarda yabancı askerlerin yargılanması konusunda daha net ulusal mevzuat ve uluslararası anlaşma düzenlemelerine ihtiyaç olduğunu gösteriyor. Ayrıca, adaletin sağlanması ve mağdurların korunması açısından, ev sahibi ülke mahkemelerinin yetkisinin genişletilmesi gerektiğine dair tartışmaları da besliyor.
