Avrupa Birliği, ABD'yi Filistin heyetine Birleşmiş Milletler (BM) toplantısı için vize verilmemesi kararını yeniden değerlendirmeye çağırdı. Edinilen bilgilere göre, söz konusu heyet daha önce 2026 yılında da vize engeliyle karşılaşmış ve Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, BM Genel Kurulu'na video konferans yoluyla hitap etmek zorunda kalmıştı. AB yetkilileri, bu tür kısıtlamaların uluslararası diplomasiyi ve çok taraflı platformların işleyişini zedelediğini belirterek, kararın gözden geçirilmesi gerektiğini vurguladı.
Vize Engelinin Arka Planı ve Diplomatik Yankıları
ABD yönetimi, Filistin heyetinin BM merkezinde düzenlenecek bir toplantıya katılmasını engellemek amacıyla vize başvurularını reddetti. Bu karar, 2026 yılında da benzer bir şekilde uygulanmış ve Filistin lideri Mahmud Abbas, New York'a gidemeyince BM Genel Kurulu'na video mesajla seslenmişti. O dönemde de uluslararası kamuoyunda ABD'nin tutumu eleştirilmiş, ancak somut bir değişiklik sağlanamamıştı. Şimdi ise Avrupa Birliği'nin devreye girmesi, konuyu yeniden gündeme taşıdı.
Avrupa Birliği Dış İlişkiler Servisi'nden bir sözcü, "Vize kısıtlamaları, BM Şartı'nda yer alan evrensel katılım ilkesiyle bağdaşmamaktadır. Filistin heyetinin BM çatısı altındaki çalışmalara katılımı, barışçıl diyalog ve iki devletli çözüm için hayati önem taşımaktadır" ifadelerini kullandı. AB, ABD'nin müttefiki olarak, bu kararın ittifak içinde de rahatsızlık yarattığını ima etti.
Filistin yönetimi ise kararı "siyasi şantaj" olarak nitelendirdi. Filistin Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, ABD'nin tutumunun Filistin halkının sesini susturmaya yönelik olduğu ve uluslararası hukuku ihlal ettiği belirtildi. Filistinli yetkililer, ABD'nin bu tavrının bölgede barış umutlarını zayıflattığını savunuyor.
BM ve Uluslararası Toplumun Tepkisi
Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği, ev sahibi ülke ABD'nin vize verme yükümlülüğünü hatırlatarak, tüm üye devletlerin BM toplantılarına katılımının güvence altına alınması gerektiğini bildirdi. BM sözcüsü, "Ev sahibi ülke olarak ABD, 1947 tarihli BM Genel Merkezi Anlaşması uyarınca, BM faaliyetlerine katılacak kişilere vize vermekle yükümlüdür. Bu yükümlülüğün ihlali, BM'nin tarafsızlığına gölge düşürür" dedi. Ancak ABD yönetimi, vize kararının "güvenlik endişeleri" ve "mevcut siyasi konjonktür" gerekçesiyle alındığını savunuyor.
Uluslararası kamuoyunda ise tepkiler çeğitli. Rusya ve Çin, ABD'nin tutumunu "çifte standart" olarak eleştirirken, bazı Avrupa ülkeleri açıkça rahatsızlıklarını dile getirdi. İnsan hakları örgütleri, kararın ifade özgürlüğünü kısıtladığını ve Filistin halkının temsil hakkını gasp ettiğini belirtti. Öte yandan, ABD'nin İsrail yanlısı politikaları göz önüne alındığında, bu kararın Washington'un bölgesel stratejisinin bir parçası olduğu yorumları yapılıyor.
Uzmanlar, ABD'nin bu adımının BM içindeki itibarını zedeleyebileceğini ve diğer ülkelerin de benzer şekilde vize kısıtlamalarına başvurmasına yol açabileceğini belirtiyor. Ayrıca, Filistin meselesinin BM platformlarında görüşülmesinin engellenmesi, iki devletli çözüm çabalarına darbe vurabilir.
Gelecek Adımlar ve Olası Sonuçlar
Avrupa Birliği'nin girişimi, ABD'nin kararını değiştirmese bile, uluslararası alanda Filistin'e destek veren ülkelerin sesini yükseltmesine vesile olabilir. AB, önümüzdeki günlerde konuyu BM Genel Kurulu'na taşıyarak, ev sahibi ülkenin yükümlülüklerini hatırlatan bir karar tasarısı hazırlayabilir. Ancak ABD'nin Güvenlik Konseyi'ndeki veto yetkisi düşünüldüğünde, somut bir yaptırım ihtimali düşük görünüyor.
Filistin yönetimi ise alternatif yollar arayışında. Video konferans yöntemi yeniden gündeme gelebilir veya toplantı başka bir ülkede yapılabilir. Ancak BM merkezinin New York'ta olması, katılım için ABD vizesini zorunlu kılıyor. Bu durum, Filistin'in diplomatik mücadelesinde önemli bir engel teşkil ediyor.
ABD'nin kararı, aynı zamanda BM'nin ev sahibi ülke üzerindeki bağımlılığını da gözler önüne seriyor. Uluslararası hukukçular, bu tür vize engellerinin BM'nin evrenselliğine zarar verdiğini ve reform ihtiyacını doğurduğunu savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasını uzun yıllardır destekleyen ve iki devletli çözümü savunan bir ülke olarak, ABD'nin vize engelini yakından takip ediyor. Bu gelişme, Ankara'nın BM ve diğer uluslararası platformlarda Filistin'in sesini duyurma çabalarını haklı çıkarıyor. ABD'nin tutumu, Türkiye'nin bölgesel diplomatik girişimlerinde elini güçlendirebilir ve İslam İşbirliği Teşkilatı gibi kuruluşlarda ortak bir tepki oluşturulmasına zemin hazırlayabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Filistinli yetkililerle doğrudan temasları ve ev sahipliği yaptığı toplantılar, alternatif diplomasi kanalları olarak öne çıkıyor. Bu tür engeller, Türkiye'nin arabuluculuk rolünü ve bölgesel liderlik iddiasını pekiştirebilir. Ancak ABD ile ilişkilerde yeni bir gerilim hattı oluşmaması için Ankara'nın dengeli bir söylem izlemesi bekleniyor.
