ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump yönetiminin, ülkelerindeki şiddet ve doğal afetlerden kaçan Haitili ve Suriyeli göçmenlere yönelik geçici koruma statüsünü (TPS) sonlandırma yetkisine sahip olduğuna hükmetti. Mahkeme, Kongre’nin İç Güvenlik Bakanlığı’na (DHS), güvenli olmayan ülkelerden gelen göçmenler için geçici korumaları iptal etme takdir yetkisi verdiğini belirtti. Karar, TPS kapsamında ABD’de yaşayan on binlerce kişinin sınır dışı edilme riskiyle karşı karşıya kalabileceği anlamına geliyor. Müslüman çoğunluğa sahip ülkelerden gelenlere yönelik seyahat yasağıyla da gündeme gelen Trump yönetimi, bu kararla göçmen karşıtı politikalarında bir zafer daha kazandı.
Kararın arka planı: TPS tartışması
Geçici Koruma Statüsü (TPS), ABD’de 1990 yılından bu yana, ülkelerindeki silahlı çatışma, deprem, kasırga gibi geçici felaketlerden kaçan yabancı uyruklulara verilen bir statü. Bu statü, kişilere sınır dışı edilmeden ABD’de kalma ve çalışma izni sağlıyor. Trump yönetimi, 2017 ve 2018 yıllarında Haiti, El Salvador, Nikaragua, Sudan gibi ülkelerden gelen yüz binlerce kişinin TPS statüsünü sonlandıracağını duyurmuştu. Ancak bu kararlar, federal mahkemelerde açılan davalarla engellenmişti.
Yüksek Mahkeme’nin kararı, özellikle Haiti ve Suriye için alınmış olan TPS sonlandırma kararlarının önünü açıyor. Mahkeme, 8’e 1 oyla aldığı kararda, DHS’nin TPS’yi sonlandırma yetkisinin Kongre tarafından açıkça tanındığını vurguladı. Karşı oy kullanan Yargıç Sonia Sotomayor ise kararın, on binlerce insanı “belirsiz ve travmatik bir geleceğe” sürükleyeceğini söyledi.
Bölgesel ve küresel boyut: Göçmen krizi ve ABD’nin dönüşümü
Bu karar, ABD’nin göçmenlik politikasında önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Trump yönetimi, “Amerika Birinci” politikası çerçevesinde yasal ve yasadışı göçü sıkılaştırma hedefini sürdürüyor. TPS’nin sonlandırılması, özellikle Karayipler ve Orta Doğu’dan gelen göçmenleri etkileyecek. Haiti, 2010 depremi ve ardından gelen siyasi istikrarsızlıkla boğuşurken, Suriye ise 2011’den bu yana süren iç savaşla harap olmuş durumda. Bu iki ülkeden gelen göçmenlerin ABD’ye iadesi, hem insani hem de diplomatik sorunları beraberinde getirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD Yüksek Mahkemesi’nin bu kararı, Türkiye’nin de yakından takip ettiği bir gelişme. Türkiye, Suriye İç Savaşı’ndan kaçan 3,6 milyondan fazla sığınmacıya ev sahipliği yapıyor ve ABD’nin Suriyelilere verdiği TPS’yi sonlandırması, sığınmacı krizinin küresel boyutuna ilişkin tartışmaları yeniden alevlendiriyor. Karar, Türkiye’nin Suriye politikası açısından dolaylı bir etki yaratabilir: ABD’nin Suriyelileri ülkelerine geri gönderme olasılığı, Türkiye’nin de sığınmacıların gönüllü geri dönüşüne yönelik çabalarını etkileyebilir. Ayrıca, ABD’nin göçmen politikalarındaki bu katılaşma, Türkiye-ABD ilişkilerinde insan hakları ve mülteci politikaları bağlamında eleştiri konusu olabilir.
