ABD Yüksek Mahkemesi, Alabama eyaletinde siyahi nüfusun çoğunlukta olduğu bir kongre bölgesinin kaldırılmasına yol açan seçim haritasını onayladı. 6'ya 3 oyla alınan karar, uzun süredir devam eden hukuki mücadelenin ardından Cumhuriyetçi Parti için önemli bir zafer olarak değerlendiriliyor. Mahkemenin muhafazakâr çoğunluğu, eyaletin kongre haritasının anayasaya uygun olduğuna hükmederken, liberal yargıçlar ise kararın Siyah seçmenlerin oy gücünü zayıflattığı gerekçesiyle şiddetle karşı çıktı. Alabama eyaleti, nüfusunun yaklaşık yüzde 27'sini oluşturan siyahi seçmenlere rağmen, ülke genelinde dikkat çeken bir tartışmaya konu olmuştu.
Siyahi nüfusun temsil hakkı daralıyor
Alabama'nın mevcut kongre haritası, yedi bölgeden yalnızca birinde siyahi nüfusun çoğunluğu oluşturmasına izin veriyordu. Ancak 2020 nüfus sayımı sonrası yapılan yeniden düzenleme çalışmaları, bu tek bölgenin de etkisiz hale getirilmesiyle sonuçlandı. Sivil toplum örgütleri ve Demokrat Parti, bu düzenlemenin Siyah seçmenlerin oy gücünü sulandırdığını ve 1965 tarihli Oy Hakları Yasası'nı ihlal ettiğini savunuyordu. Alt mahkemeler, haritanın ayrımcı olduğuna hükmetmiş ve Alabama eyaletine yeni bir harita hazırlaması için süre vermişti. Ancak Yüksek Mahkeme, eyaletin itirazını kabul ederek alt mahkeme kararını bozdu.
Yüksek Mahkeme'nin kararı, özellikle 2022 ara seçimlerinde Kongre'deki dengeleri etkileyebilecek bir gelişme olarak görülüyor. Alabama gibi güney eyaletlerinde siyahi seçmenlerin temsil oranının düşmesi, Cumhuriyetçilerin elini güçlendirirken, Demokratların oy tabanını daraltıyor. Muhafazakâr yargıçlar, kararlarında "ırk körü" bir anlayışı savunurken, liberal yargıçlar ise bu tür kararların sistematik ayrımcılığı derinleştirdiğini vurguladı.
Küresel demokrasi tartışmalarına yansıma
Bu karar, sadece ABD iç siyasetinde değil, uluslararası alanda da demokrasi ve temsil hakkı tartışmalarını alevlendirdi. Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği gibi kuruluşlar, seçim haritalarının azınlık grupların oy gücünü adil şekilde yansıtması gerektiğini sık sık vurguluyor. ABD'nin kendi demokratik kurumlarıyla ilgili bu tür tartışmalar, özellikle gelişmekte olan ülkelerde ABD'nin demokrasi söyleminin sorgulanmasına neden oluyor. Alabama kararı, aynı zamanda ABD'deki siyasi kutuplaşmanın derinliğini de gözler önüne seriyor; zira kamuoyu yoklamaları, Amerikalıların yarısından fazlasının Yüksek Mahkeme'nin siyasi bir kurum haline geldiğine inandığını gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD Yüksek Mahkemesi'nin Alabama kararı, Türkiye açısından doğrudan bir etki yaratmasa da, küresel anlamda temsil ve seçim hukuku tartışmalarına ışık tutması bakımından önemlidir. Türkiye'nin de içinde bulunduğu coğrafyada seçim barajları ve temsil adaleti sıkça tartışılan konular arasında yer alıyor. ABD'deki bu gelişme, özellikle azınlık hakları ve seçim sistemlerinin tarafsızlığı konusunda uluslararası kamuoyunda yeni bir tartışma başlatabilir. Türk dış politikası açısından, ABD'nin demokrasi standartlarına yönelik bu tür eleştiriler, iki ülke arasındaki insan hakları diyaloğunda bir referans noktası olarak kullanılabilir. Ancak Türkiye'nin kendi seçim sistemiyle ilgili benzer tartışmaları bulunduğu göz önüne alındığında, bu kararın Ankara'da dikkatle izlenmesi bekleniyor.
