ABD Yüksek Mahkemesi'nin muhafazakâr çoğunluğu, seçim haritalarının adillik testinden geçebilmesi için kırmızı renge dönüşmesi gerektiğini belirten bir rehber yayımladı. Mahkeme, bu rengin sağlıklı ve dengeli bir haritanın göstergesi olduğunu ifade ederek, seçim bölgelerinin yeniden çizilmesinde kullanılacak kriterleri netleştirdi. Karar, ülke genelinde tartışma yaratırken, özellikle partizan gerrymandering uygulamalarına karşı bir standart oluşturma amacı taşıyor.
Rehberin Arka Planı ve Mahkeme Kararı
Yüksek Mahkeme, 2019 yılında partizan gerrymandering davalarında federal mahkemelerin bu tür anlaşmazlıklara karışamayacağına hükmetmişti. Ancak yeni rehber, eyaletlerin kendi seçim haritalarını oluştururken hangi kriterleri kullanması gerektiğine dair bir yol haritası sunuyor. Mahkeme Başkanı John Roberts, çoğunluk görüşünde, "Sağlıklı bir demokratik süreç, seçmenlerin iradesini yansıtan haritalarla mümkündür" ifadelerini kullandı. Rehberde, haritaların "kırmızı" yani partizan dengenin sağlandığı, tarafsız standartlara göre çizilmesi gerektiği vurgulanıyor. Bu, eyaletlerin bağımsız komisyonlar kurması veya şeffaf veri kullanımı gibi yöntemleri teşvik ediyor.
Yeni rehber, özellikle Texas, Ohio ve Georgia gibi eyaletlerdeki tartışmalı haritaları hedef alıyor. Muhalif yargıçlar ise kararın federal müdahaleyi artıracağını ve eyaletlerin yetkilerini zayıflatacağını savunuyor. Ancak çoğunluk, bu rehberin sadece bir tavsiye niteliği taşıdığını ve eyaletlerin kendi yasalarına uygun hareket etmesi gerektiğini belirtiyor.
Küresel ve Bölgesel Boyut
ABD'deki bu gelişme, dünya genelinde seçim adaleti tartışmalarını da etkiliyor. Özellikle Birleşik Krallık, Kanada ve Hindistan gibi ülkelerde benzer gerrymandering sorunları yaşanıyor. ABD Yüksek Mahkemesi'nin kararı, uluslararası hukukçular ve seçim gözlemcileri tarafından yakından takip ediliyor. Uzmanlar, rehberin şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından önemli bir adım olduğunu ancak uygulanabilirliğinin eyaletlerin siyasi iradesine bağlı olduğunu vurguluyor. Ayrıca, bu tür standartların diğer demokrasilere de örnek teşkil edebileceği düşünülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD Yüksek Mahkemesi'nin seçim haritalarına yönelik rehberi, Türkiye'deki seçim sistemi tartışmalarına dolaylı da olsa ışık tutabilir. Türkiye'de Yüksek Seçim Kurulu'nun (YSK) seçim çevrelerini belirleme yetkisi bulunuyor ve bu süreçte şeffaflık ve tarafsızlık ön plana çıkıyor. Ancak ABD'deki gibi partizan amaçlarla harita değişikliği (gerrymandering) Türkiye'de yaygın bir uygulama değil. Yine de, YSK'nın kararlarının uluslararası standartlarla uyumu ve seçim güvenliği açısından bu tür rehberler önemli bir referans olabilir. Türkiye'nin bölgesel istikrar ve demokratikleşme çabaları göz önüne alındığında, ABD'deki bu gelişme dolaylı olarak seçim sistemlerinin iyileştirilmesine yönelik küresel bir tartışmanın parçası olarak değerlendirilebilir.
