ABD'de bir federal yargıç, Donald Trump yönetiminin yabancı nitelikli işçilere yönelik H1-B vizesi başvuru ücretini 4 bin 500 dolardan 100 bin dolara çıkaran düzenlemesini anayasaya aykırı bularak iptal etti. Yargıç, söz konusu ücretin bir ticari harçtan ziyade bir vergi olduğuna ve başkanın bu tür bir vergiyi yürütme yetkisiyle koyamayacağına hükmetti. Karar, özellikle Silikon Vadisi merkezli teknoloji şirketlerinin yoğun olarak başvurduğu H1-B vizesi sisteminde önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Yargı süreci ve gerekçeler
Mahkeme kararında, Trump yönetiminin Ekim 2020'de yayımladığı yönetmeliğin, federal hukukta belirtilen “makul ücret” standardını aştığı belirtildi. Yargıç, 100 bin dolarlık ücretin aslında bir vergi niteliği taşıdığını ve Anayasa'nın vergi koyma yetkisini Kongre'ye verdiğini vurguladı. Ayrıca, Trump'ın bu hamlesinin amacının yabancı işçi alımını caydırmak olduğunu ancak bunun Kongre onayı olmadan yapılamayacağını kaydetti. Dava, Ulusal İmalatçılar Birliği ve çeşitli teknoloji şirketleri tarafından açılmıştı.
Küresel teknoloji sektörü üzerindeki etkileri
H1-B vizesi, ABD'deki teknoloji şirketlerinin yurt dışından nitelikli mühendis, yazılım geliştirici ve bilim insanı istihdam etmesinin ana yoludur. Ucuz iş gücü sağlama amacı güden düzenleme, özellikle Hindistan ve Çin başta olmak üzere gelişmekte olan ülkelerden gelen işçilere bağımlı olan Silikon Vadisi firmalarını doğrudan etkilemişti. Yüksek ücret nedeniyle birçok şirket, vize başvurularını askıya almış ya da iptal etmişti. Yargıcın verdiği iptal kararı, bu firmalar için rahatlatıcı olurken, özellikle Hint mühendisler arasında sevinçle karşılandı. Ancak uzmanlar, Trump döneminde başlayan yabancı düşmanı söylemlerin vize politikalarında uzun vadeli bir etki yaratabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye için H1-B vize ücretinin iptali, özellikle ABD'de çalışmak isteyen Türk yazılım mühendisleri ve akademisyenler açısından olumlu bir gelişmedir. Türkiye'den her yıl binlerce beyin göçü alan ABD'nin bu tür düzenlemeleri, yabancı iş gücüne erişimi zorlaştırarak Türkiye'nin nitelikli insan kaynağını kaybetmesine neden oluyordu. Ancak Trump'ın politikalarına rağmen Biden yönetimi altında daha esnek bir vize rejimi bekleniyor. Bununla birlikte, sadece vize ücretinin düşmesi Türk işçilerin ABD pazarına erişimini tam olarak kolaylaştırmayacak; Türkiye'nin diplomatik kanallardan vize süreçlerini hızlandırması ve nitelikli iş gücünü teşvik etmesi gerekiyor.
