ABD'nin uluslararası sağlık yardımı bütçesinde yaptığı kesintiler, Gana'nın çocuk aşılama programlarını tehdit ediyor. Ülke, aşı tedariki ve sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliği için kritik öneme sahip 78,2 milyon dolarlık bir finansman açığıyla karşı karşıya kaldı. Gana Sağlık Bakanlığı yetkilileri, bu kesintilerin özellikle kırsal bölgelerde çocuk felci, kızamık ve zatürre gibi hastalıklara karşı yürütülen aşılama kampanyalarını olumsuz etkileyeceğini belirtiyor.
Gana'nın Sağlık Sistemine Darbe
Gana, son yıllarda çocuk aşılama oranlarında önemli ilerlemeler kaydetmişti. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, ülkede beş yaş altı çocuklarda aşı kapsamı yüzde 90'ın üzerine çıkmıştı. Ancak ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) ve diğer kurumlar aracılığıyla sağlanan fonların kesilmesi, bu başarıyı tehlikeye atıyor. Sağlık Bakanlığı Müsteşarı Dr. Kwame Asante, yaptığı açıklamada, mevcut aşı stoklarının yalnızca birkaç ay idare edebileceğini ve yeni tedarik için kaynak bulunamazsa aşılama hizmetlerinin durma noktasına gelebileceğini ifade etti.
ABD'nin kararı, Trump yönetiminin küresel sağlık programlarına yönelik bütçe kısıtlamalarının bir parçası olarak görülüyor. Özellikle Gavi Aşı İttifakı'na yapılan katkıların azaltılması, Gana gibi düşük gelirli ülkelerde aşı tedarik zincirini doğrudan etkiliyor. Gana hükümeti, kendi bütçesinden sağlık harcamalarını artırma sözü vermiş olsa da, ülke ekonomik zorluklarla boğuşuyor ve bu açığın kapatılması için uluslararası destek şart.
Bölgesel Boyut: Batı Afrika'da Sağlık Krizi Kapıda
Gana'daki bu durum, Batı Afrika genelinde daha büyük bir sağlık krizinin habercisi olabilir. Bölge ülkelerinin çoğu, aşılama programlarında büyük ölçüde dış finansmana bağımlı. ABD'nin yardım kesintileri yalnızca Gana'yı değil, Nijerya, Nijer ve Çad gibi ülkeleri de etkiliyor. Uzmanlar, bu kesintilerin devam etmesi halinde bölgede salgın hastalıkların yeniden ortaya çıkabileceği konusunda uyarıyor. DSÖ Afrika Bölge Ofisi, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada, Gana dahil birçok ülkede kızamık vakalarının arttığını ve aşılama oranlarındaki düşüşün bu durumu daha da kötüleştirebileceğini bildirdi.
Gana hükümeti, kısa vadede Çin ve Avrupa Birliği'nden ek yardım sağlamak için diplomatik girişimler başlattı. Ayrıca, yerel aşı üretimini teşvik etmek amacıyla yeni bir yasa tasarısı hazırlanıyor. Ancak bu süreçlerin sonuç vermesi zaman alacak ve bu süre zarfında milyonlarca çocuğun aşısız kalma riski bulunuyor. Sağlık çalışanları, özellikle iç bölgelerdeki mobil ekiplerin yakıt ve lojistik masraflarını karşılayamadığı için aşılama gezilerini iptal etmek zorunda kaldığını aktarıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin sağlık yardımlarını kesmesi, Türkiye'nin Afrika'da artan insani ve kalkınma yardımlarını daha da önemli hale getiriyor. Türkiye, son yıllarda Sahra Altı Afrika'da sağlık altyapısının güçlendirilmesi ve aşı tedariki konularında aktif bir rol oynuyor. Gana'daki bu açık, Türkiye'nin Sağlık Bakanlığı ve Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) aracılığıyla yeni iş birliği fırsatları yaratabilir. Öte yandan, küresel sağlık güvenliğindeki bu tür kırılmalar, salgın hastalıkların sınır tanımadığını hatırlatarak, Türkiye'nin kendi aşı üretim kapasitesini artırma stratejisinin ne kadar yerinde olduğunu bir kez daha gösteriyor.
