ROSTOCK, Almanya – ABD ve NATO müttefikleri bu hafta Baltık Denizi'nde ölçeği küçültülmüş tatbikatlar başlatıyor. Üst düzey bir Alman askeri yetkilisi, diğer bölgelerdeki çatışmaların gemileri başka yerlere çekmesi nedeniyle tatbikatın küçültüldüğünü, ancak yine de Rusya'ya birlik ve güç mesajı vereceğini söyledi. Almanya Deniz Kuvvetleri Komutanı Tümamiral Jan Christian Kaack, Rostock'ta düzenlediği basın toplantısında, "Bu yılki tatbikat, mevcut kaynak kısıtlamalarına rağmen NATO'nun caydırıcılık ve savunma kabiliyetini gösterecek" dedi. Tatbikata ABD, Almanya, İngiltere, Fransa gibi birçok NATO ülkesinin yanı sıra İsveç ve Finlandiya da katılıyor. İsveç ve Finlandiya, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından NATO'ya katılma kararı almıştı. Tatbikat, 5-16 Haziran tarihleri arasında gerçekleştirilecek.
Baltık Denizi'nde değişen güvenlik dengesi
Baltık Denizi, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinden bu yana stratejik önemini artırdı. NATO'nun iki yeni üyesi Finlandiya ve İsveç ile birlikte bölge adeta bir NATO iç denizi haline geldi. Rusya'nın Kaliningrad eksklavı ise Baltık'ta önemli bir askeri üs konumunda bulunuyor. Tatbikat, NATO'nun Rusya'ya karşı caydırıcılık politikasının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Ancak bu yılki tatbikatın ölçeği, ABD'nin Çin'e odaklanması ve Avrupa'daki varlığını azaltması nedeniyle küçültüldü. ABD Donanması, daha önce Baltık'ta büyük bir uçak gemisi grubu bulundururken, bu yıl sadece birkaç muhrip gönderecek. NATO'nun Baltık Denizi'ndeki varlığı, Rusya'yı rahatsız ediyor. Rusya Dışişleri Bakanlığı, tatbikatı "provokatif" olarak nitelendirdi ve yanıt verme hakkını saklı tuttu.
Tatbikatın bu yılki adı "Baltık Operasyonları 2024" (BALTOPS 24). Her yıl düzenlenen tatbikat, hava, deniz ve kara unsurlarını içeriyor. Ancak bu yıl katılımcı sayısı ve gemi sayısı geçen yıla göre yüzde 30 azaldı. Geçen yıl 45 gemi ve 6 bin personel katılırken, bu yıl 30 gemi ve 4 bin personel bekleniyor. Alman Tümamiral Kaack, "Küçültülmüş ölçeğe rağmen tatbikatın amacı aynı: NATO'nun kolektif savunma kararlılığını göstermek" dedi. Tatbikat kapsamında deniz mayınlarına karşı eğitim, denizaltı savunma harbi ve amfibi operasyonlar yapılacak.
Küresel bağlam: Başka bölgelere kaynak aktarımı
NATO'nun Baltık'taki tatbikatı küçültmesinin arkasında, Asya-Pasifik ve Orta Doğu'daki gelişmeler yatıyor. ABD, Çin'in artan askeri faaliyetleri nedeniyle Pasifik'e daha fazla gemi kaydırıyor. Aynı zamanda Kızıldeniz'deki Yemenli Husilere karşı operasyonlar da ABD Donanması'nın kaynaklarını zorluyor. Avrupa ülkeleri de Ukrayna'ya yardım sağlamak için kendi deniz kaynaklarını kullanıyor. Bu durum, NATO'nun Baltık'taki varlığını sınırlıyor. Ancak NATO yetkilileri, ittifakın Rusya'ya karşı caydırıcılık kapasitesinin hala yeterli olduğunu savunuyor. Tatbikat, Rusya'nın Baltık Filosu'nun faaliyetlerini yakından izlemek için de bir fırsat sunuyor.
Uzmanlar, küçültülmüş ölçeğin sembolik bir mesaj olduğunu belirtiyor. NATO, Rusya'ya karşı kararlılığını göstermek istiyor ancak aynı zamanda başka bölgelerdeki angajmanları nedeniyle zorlanıyor. Tatbikatın Rusya'nın tepkisini çekmesi bekleniyor. Rusya, geçmişte Baltık'taki NATO tatbikatlarına yanıt olarak kendi tatbikatlarını düzenlemişti. Bu yıl da benzer bir gelişme yaşanabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, NATO'nun Baltık Denizi'ndeki tatbikatlarına doğrudan katılmasa da, ittifakın caydırıcılık stratejisinin bir parçası olarak bu gelişme önem taşıyor. NATO'nun Rusya'ya karşı kararlılığı, Türkiye'nin Karadeniz'deki güvenliğini de dolaylı olarak etkiliyor. Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırganlığı, Karadeniz'deki güvenlik dengesini bozmuş durumda. NATO'nun Baltık'taki varlığı, Rusya'yı birden fazla cephede meşgul ederek Türkiye'nin üzerindeki baskıyı hafifletebilir. Ayrıca, ittifakın kaynaklarının başka bölgelere kayması, Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Ege'deki çıkarları açısından dikkatle izlenmelidir. Türkiye, NATO içinde aktif bir üye olarak, ittifakın stratejik dengelerinde söz sahibi olmaya devam etmelidir.
