Avrupa'da ABD'ye duyulan güven, tarihin en düşük seviyesine geriledi. 15 Avrupa ülkesinde yapılan kapsamlı bir anket, Avrupalıların yalnızca yüzde 10'unun ABD'yi müttefik olarak gördüğünü ortaya koydu. Ankete katılanların büyük çoğunluğu, Washington'un bir askeri saldırı durumunda Avrupa'nın yardımına koşacağına inanmadığını ifade etti. Bu sonuç, özellikle Soğuk Savaş döneminden bu yana Batı ittifakının temel taşı olarak kabul edilen ABD-Avrupa ilişkilerinde derin bir güven bunalımına işaret ediyor. Anket, Avrupa Konseyi'nin himayesinde gerçekleştirilirken, katılımcı ülkeler arasında Almanya, Fransa, İtalya, İspanya, Polonya ve İsveç gibi kilit NATO üyeleri de yer aldı.
Derin güvensizlik ve güvenlik endişeleri
Anketin en çarpıcı bulgularından biri, Avrupalıların yüzde 58'inin ABD'nin askeri bir saldırı durumunda kendilerine yardım etmeyeceğini düşünmesi. Bu oran, özellikle Doğu Avrupa ülkelerinde ve Rusya'ya sınırı olan ülkelerde daha da yüksek. Polonya ve Baltık ülkelerinde ise bu endişe nispeten daha düşük, ancak genel eğilim güvenin zayıfladığını gösteriyor. Anket aynı zamanda Avrupalıların yüzde 45'inin ABD başkanlık seçimlerinden bağımsız olarak Washington'un dış politikasına güvenmediğini ortaya koydu. Bu güvensizlik, yalnızca Trump dönemiyle sınırlı değil; Biden yönetimi altında da benzer bir eğilim gözlemleniyor. Uzmanlar, bu durumu ABD'nin son yıllarda Afganistan'dan çekilme sürecindeki kaotik yönetimi, Irak ve Suriye'deki istikrarsız politikaları ve özellikle Avrupa'yı rahatsız eden enerji ve ticaret anlaşmazlıklarına bağlıyor. Ayrıca, ABD'nin Hint-Pasifik bölgesine yönelmesi ve Avrupa'ya olan ilgisinin azaldığı algısı da bu güvensizliği körüklüyor.
Avrupa'nın stratejik özerklik arayışı
Anket sonuçları, Avrupa'nın kendi savunma kapasitesini artırma ve NATO'ya daha az bağımlı olma yönündeki tartışmaları yeniden alevlendirdi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un uzun süredir savunduğu 'Stratejik Özerklik' kavramı, bu son verilerle daha fazla destek kazanıyor. Avrupa Birliği, geçtiğimiz yıl içinde Avrupa Savunma Fonu'nu büyütme ve ortak askeri tatbikatları artırma kararı almıştı. Ancak, özellikle Doğu Avrupa ülkeleri hâlâ NATO şemsiyesini daha güvenilir buluyor. Anket, ABD'nin Avrupa güvenliğindeki rolünün sorgulanmasına rağmen, Avrupalıların yüzde 63'ünün NATO üyeliğinin devam etmesini desteklediğini gösteriyor. Bu da Avrupa'nın ABD'den tamamen kopma niyetinde olmadığını, ancak daha dengeli bir ilişki arayışında olduğunu ortaya koyuyor. Avrupa Komisyonu, ankete yönelik yaptığı açıklamada, "Bu sonuçlar, transatlantik ilişkilerin yeniden tanımlanması gerektiğini gösteriyor. Avrupa, kendi güvenliğine daha fazla yatırım yaparken, ABD ile ortak çıkarlarımızı da korumalıdır" ifadelerini kullandı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin NATO içindeki konumunu ve AB ile ilişkilerini doğrudan etkileyebilir. Türkiye, NATO'nun güney kanadında kritik bir ülke olmasına rağmen, son yıllarda ABD ile yaşadığı S-400 krizi ve F-35 programından çıkarılması gibi sorunlar nedeniyle Washington'a olan güveni sorgulamaktadır. Anket sonuçları, Türkiye'nin Avrupa ile daha yakın savunma işbirliği arayışını güçlendirebilir. Özellikle Doğu Akdeniz'deki enerji keşifleri ve Yunanistan ile yaşanan gerginlikler göz önüne alındığında, Türkiye'nin Avrupa'nın stratejik özerklik arayışında kendine yer bulması mümkün. Ancak Türkiye'nin AB'ye tam üyelik sürecinin tıkanması ve Kıbrıs sorunu gibi engeller, bu işbirliğinin önünde ciddi buzdağları olarak duruyor. Yine de ABD'ye olan güvenin azalması, Türkiye'ye hem NATO içinde hem de bağımsız dış politikasında daha fazla manevra alanı sağlayabilir.
