ABD Donanması'na ait nükleer enerjili uçak gemisi USS Carl Vinson, Vietnam'ın orta kesimindeki Da Nang kentine nadir bir liman ziyareti gerçekleştirdi. İki ülkenin diplomatik ilişkilerini yeniden kurmasından bu yana en uzun süreli ziyaret olan bu gelişme, Washington ile Hanoi arasındaki iş birliğinin güçlü bir göstergesi olarak yorumlanırken, aynı zamanda ABD'nin Çin'e yönelik stratejik mesajı olarak değerlendiriliyor. Ziyaret, iki ülke arasında ticaret tarifeleri konusunda yaşanan gerilimlerin gölgesinde gerçekleşti.
Ziyaretin Arka Planı ve Önemi
USS Carl Vinson ve beraberindeki savaş gemileri, Da Nang limanına 30 Mart'ta ulaştı ve yaklaşık beş gün sürecek olan ziyaret boyunca mürettebatın dinlenmesi, ikmal yapılması ve ortak eğitim faaliyetleri gerçekleştirilmesi planlanıyor. ABD'nin Vietnam Savaşı'ndan sonra ülkeye yaptığı bu tür bir ziyaret, iki ülke arasındaki ilişkilerin derinleştiğinin işareti olarak görülüyor. Vietnam, 1995'te ABD ile diplomatik ilişkileri normalleştirmiş, 2018'de ise iki ülke stratejik ortaklık seviyesine ulaşmıştı.
ABD'nin Hanoi Büyükelçiliği'nden yapılan açıklamada, bu ziyaretin Güney Çin Denizi'nde barış, istikrar ve iş birliğinin artırılmasına yönelik ortak taahhüdün bir parçası olduğu belirtildi. Açıklamada, "Bu liman ziyareti, ABD ve Vietnam arasındaki kapsamlı stratejik ortaklığın ve Güney Çin Denizi'nde deniz güvenliğini artırma konusundaki ortak kararlılığın bir kanıtıdır" ifadelerine yer verildi.
Ancak ziyaret, ABD Başkanı Donald Trump'ın ikinci döneminde ticaret politikalarının sertleştiği bir döneme denk geliyor. Washington, geçtiğimiz aylarda Vietnam'dan yapılan ithalata yönelik yeni tarifeler uygulamaya koymuş, Hanoi de bu tarifelere misilleme olarak bazı ABD ürünlerine ek vergiler getirmişti. Ticaret sürtüşmesi, iki ülke arasındaki güçlü ekonomik bağlara rağmen ilişkilerde bir pürüz oluşturuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu uçak gemisi ziyareti, ABD'nin Asya-Pasifik bölgesindeki angajmanının bir parçası olarak öne çıkıyor. Çin'in Güney Çin Denizi'ndeki artan askeri faaliyetleri ve iddiaları karşısında ABD, bölgedeki müttefikleri ve ortaklarıyla askeri iş birliğini güçlendirmeye çalışıyor. Vietnam, jeopolitik konumu nedeniyle bu stratejide kilit bir ülke konumunda. Çin ile tarihsel olarak sorunlu bir ilişkisi bulunan Vietnam, aynı zamanda Pekin'in bölgedeki en büyük ticaret ortaklarından biri.
Uzmanlar, bu ziyaretin Çin'e açık bir mesaj olduğunu, ancak Kuzey Kore'den İran'a kadar pek çok konuda iş birliği yapan iki büyük güç arasındaki karmaşık ilişkiyi daha da germe riski taşıdığını belirtiyor. ABD'nin bölgedeki diğer müttefiki Filipinler ile Çin arasında yaşanan son gerginlikler de göz önüne alındığında, bu tür askeri gösterilerin bölgesel gerilimi artırabileceği endişesi bulunuyor.
Öte yandan, Vietnam'ın tarafsızlık politikası gereği büyük güçlerle dengeli ilişkiler kurma çabası, bu tür ziyaretlerin periyodik olarak yapılmasına olanak tanıyor. Hanoi, Çin ile olan ekonomik bağımlılığını dengelemek amacıyla ABD'nin yanı sıra Japonya, Hindistan ve Avustralya ile de güvenlik iş birliklerini geliştiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin dış politikası açısından doğrudan bir etki yaratmasa da, Asya-Pasifik bölgesindeki güç mücadelesinin küresel ticarete ve deniz güvenliğine etkileri açısından önem taşıyor. Türkiye, Güney Çin Denizi'ndeki gerilimlerin ticaret yollarını etkileyebileceği bir dönemde, Asya ile ticari ilişkilerini çeşitlendirmeye çalışıyor. Ayrıca, NATO müttefiki olarak ABD'nin deniz gücü projeksiyonlarını yakından izliyor. Bölgedeki bu tür askeri hareketlilikler, küresel dengeleri etkileyerek Türkiye'nin savunma sanayi ihracatı ve enerji güvenliği gibi alanlardaki hesaplarını dolaylı olarak şekillendirebilir.
