ABD yönetimi, NATO zirvesi öncesinde Türkiye'ye yüz milyonlarca dolar değerinde düzinelerce jet motorunun satışını Kongre'nin itirazlarına rağmen ilerletmeyi planlıyor. Konuya yakın dört kaynağın aktardığına göre, Başkan Donald Trump'ın yönetimi, Türkiye'nin F-16 modernizasyon programı kapsamında ihtiyaç duyduğu motorların satışına yeşil ışık yakmaya hazırlanıyor. Washington'da 24 Haziran'da yapılan açıklamada, satışın önümüzdeki haftalarda resmileşebileceği belirtildi.
Gelişmenin arka planı
Satış paketi, Türk Hava Kuvvetleri'nin mevcut F-16 filosunun modernizasyonu için gerekli olan GE Aerospace tarafından üretilen F110 motorlarını içeriyor. Türkiye, 2021 yılında ABD'den 40 adet yeni F-16 Block 70 savaş uçağı ve 79 adet modernizasyon kiti talep etmişti. Bu kapsamda motor tedariki, Türkiye'nin hava gücünü güncelleme çabalarının kritik bir parçası olarak görülüyor.
ABD Kongresi'ndeki bazı üyeler, Türkiye'nin NATO'ya üye olmasına rağmen Rus yapımı S-400 hava savunma sistemini satın alması ve Suriye'deki askeri operasyonları gibi konular nedeniyle satışa karşı çıkıyor. Ancak yönetim, Türkiye'nin NATO ittifakındaki stratejik önemini vurgulayarak satışın ilerlemesi gerektiğini savunuyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Jet motoru satışı, ABD-Türkiye ilişkilerindeki inişli çıkışlı seyrin yeni bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Son yıllarda iki ülke arasında S-400 krizi, Suriye politikası ve F-35 programından çıkarılma gibi konular gerginliğe yol açmıştı. NATO zirvesi öncesinde bu satışın onaylanması, Biden yönetiminin Türkiye ile işbirliğini canlandırma çabası olarak yorumlanıyor.
Uzmanlar, satışın onaylanması halinde Türkiye'nin hava kuvvetlerinin modernizasyonunun hızlanacağını ve NATO'nun güney kanadındaki caydırıcılığın artacağını belirtiyor. Ayrıca bu adım, Türkiye'nin Yunanistan ile yaşadığı Ege ve Doğu Akdeniz gerginliğinde elini güçlendirebilir. Öte yandan, Kongre'deki muhalif seslerin satışı engellemek için yeni yaptırım teklifleri sunması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin hava kuvvetlerini modernize etme çabalarında kritik bir adım olarak öne çıkıyor. ABD Kongresi'nin itirazlarına rağmen satışın ilerlemesi, Ankara'nın Washington nezdinde hâlâ önemli bir müttefik olarak görüldüğünü teyit ediyor. Satışın onaylanması, Türkiye'nin NATO içindeki konumunu güçlendirecek ve bölgesel caydırıcılık kapasitesini artıracaktır. Ancak, bu süreçte S-400 krizi ve insan hakları gibi konulardaki hassasiyetler nedeniyle Kongre ile yeni gerilimler yaşanması muhtemel. Türkiye, bu satışı diplomatik bir kazanım olarak kullanabilir, ancak uzun vadede ABD ile ilişkilerdeki yapısal sorunların çözülmesi için daha kapsamlı adımlar atılması gerekecek.
