Bu hafta ABD genelinde, Kanada'daki orman yangınlarından yükselen dumanların Orta Batı ve Kuzeydoğu'yu kaplaması, Doğu Sahili'nde aşırı sıcak hava dalgası ve Teksas'ta katastrofik seller, günlük yaşamı altüst ediyor ve halk sağlığını tehdit ediyor. Tüm bu felaketler, Başkan Donald Trump'ın federal afet yardımı bütçesinde yaptığı kesintilerin gölgesinde yaşanıyor. Uzmanlar, azalan kaynakların müdahale kapasitesini zayıflattığı uyarısında bulunuyor.
Gelişmenin Arka Planı: Art Arda Gelen Doğal Afetler
Kanada'daki rekor orman yangınlarından kaynaklanan duman bulutları, Minnesota, Wisconsin, Iowa ve New York gibi eyaletlerde hava kalitesini 'tehlikeli' seviyelere düşürdü. Ulusal Hava Durumu Servisi, milyonlarca kişiye sağlık uyarısı yayımlarken, okullar açık hava etkinliklerini iptal etti. Aynı anda Doğu Sahili'nde sıcaklıklar 40 santigrat dereceyi aşarak rekor kırdı; New York, Philadelphia ve Washington DC'de soğutma merkezleri açıldı. Teksas'ta ise tropik fırtına kalıntılarının tetiklediği sel felaketi, Houston ve çevresinde yollarda mahsur kalan sürücülere, hasarlı evlere ve en az 5 can kaybına yol açtı. Sel suları, nehir taşkınları nedeniyle binlerce kişiyi tahliyeye zorladı.
Bölgesel veya Küresel Boyut: Trump Yönetiminin Kesintileri ve İklim Bağlantısı
Trump yönetimi, 2025 bütçe teklifinde Federal Acil Durum Yönetim Ajansı'nın (FEMA) afet yardım fonunu yüzde 40 oranında azaltmayı önermişti. Bu kesinti, iklim değişikliği kaynaklı aşırı hava olaylarının sıklığı ve şiddeti artarken geliyor. Demokrat parti liderleri, kesintilerin afetlere hazırlık ve müdahale kabiliyetini felce uğrattığını savunuyor. Öte yandan, Kanada yangınları küresel bir sorun haline geldi; geçen yıl olduğu gibi bu yıl da erken başlayan yangın mevsimi, iklim krizinin sınır tanımadığını gösteriyor. ABD İklim Özel Elçisi'nin pozisyonu dondurulmuşken, bilim insanları sera gazı emisyonları azaltılmazsa bu tür zincirleme felaketlerin normalleşeceğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki bu eş zamanlı afetler, Türkiye'nin de benzer risklerle karşı karşıya olduğunu hatırlatıyor. Geçtiğimiz yıllarda yaşanan orman yangınları ve seller, Türkiye'de afet yönetimi ve hazırlığın önemini gösterdi. Trump'ın yardım kesintileri, iklim değişikliğiyle mücadelede uluslararası iş birliğinin zayıflamasına yol açarken, Türkiye'nin ulusal afet müdahale kapasitesini güçlendirmesi ve iklim adaptasyonu politikalarına öncelik vermesi gerektiğini ortaya koyuyor. Ayrıca, küresel iklim finansmanındaki belirsizlikler, gelişmekte olan ülkeler gibi Türkiye'nin de yeşil dönüşüm hedeflerini etkileyebilir.
