ABD Temsilciler Meclisi, Çarşamba günü yapılan oylamada Başkan Donald Trump'ı İran'a yönelik askeri operasyonları sonlandırmaya zorlayan bir yasa tasarısını kabul etti. 215-208 oyla geçen tasarı, Demokratlar ve savaşın Kongre'nin açık onayı olmadan yürütülmesinin anayasaya aykırı olduğunu savunan anayasa yanlıları için bir zafer olarak değerlendiriliyor. Dört Cumhuriyetçi temsilci de tasarıya destek verdi: Temsilciler Thomas Massie, Paul Mitchell, Francis Rooney ve Matt Gaetz.
Gelişmenin Arka Planı
İran Savaşı'nı sonlandırma kararı, Ocak ayında ABD'nin Bağdat'taki bir hava saldırısında İranlı General Kasım Süleymani'yi öldürmesinin ardından tırmanan gerilimle birlikte gündeme geldi. Süleymani'nin öldürülmesi, Tahran yönetiminin misilleme olarak Irak'taki ABD üslerine füze saldırısı düzenlemesine yol açmıştı. Tasarıyı destekleyenler, Başkan Trump'ın Kongre'ye danışmadan askeri güç kullanma yetkisini aştığını ve bunun Anayasa'nın savaş ilanı yetkisini Kongre'ye veren maddesine aykırı olduğunu savunuyor. Tasarı, Trump yönetimine 30 gün içinde İran'a yönelik tüm askeri operasyonları durdurma emri veriyor. Ancak, Başkan'ın tasarıyı veto etmesi bekleniyor.
Oylama öncesinde yapılan tartışmalarda, Demokratlar savaşın Amerika'nın ulusal çıkarlarına zarar verdiğini ve bölgede istikrarsızlığı artırdığını belirtti. Cumhuriyetçiler ise tasarının Trump'ın İran'a karşı caydırıcılık politikasını zayıflattığını ve müttefikler nezdinde ABD'nin güvenilirliğini sorgulanır hale getirdiğini savundu. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, "Bu tasarı, başkomutan olarak başkanın yetkilerini gasp etmektedir" denildi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İran Savaşı'nı sonlandırma kararı, yalnızca ABD iç siyasetini değil, aynı zamanda Ortadoğu'daki güç dengelerini de yakından ilgilendiriyor. İran, ABD'nin askeri varlığına karşı mücadele eden Yemen'deki Husiler ve Irak'taki Şii milisler gibi vekil güçler aracılığıyla etkisini sürdürüyor. ABD'nin İran'a yönelik askeri operasyonları sonlandırması, Tahran yönetiminin bölgedeki nüfuzunu artırmasına ve nükleer programını hızlandırmasına yol açabilir. Öte yandan, ABD'nin askeri geri çekilmesi, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi bölgesel müttefiklerini endişelendiriyor. Bu ülkeler, ABD'nin İran karşısında zayıf kalması durumunda kendi güvenliklerinin tehdit altında olduğunu düşünüyor.
Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler, askeri gerilimin düşürülmesini memnuniyetle karşıladı. Ancak, İran'ın nükleer anlaşmaya dönmesi ve bölgesel istikrarın sağlanması için kapsamlı bir diplomatik sürecin başlatılması gerektiği vurgulanıyor. Tasarının yasalaşması halinde, ABD'nin İran'a yönelik yaptırım politikasının da yeniden gözden geçirilmesi gündeme gelebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran'la komşu olması ve enerji ihtiyacının bir kısmını İran'dan karşılaması nedeniyle bölgedeki askeri gerilimin sona ermesini desteklemektedir. Ancak, ABD'nin İran'a yönelik askeri operasyonları sonlandırması, Türkiye'nin güvenlik endişelerini tamamen gidermemektedir. İran'ın bölgesel nüfuzunun artması, Türkiye'nin Suriye ve Irak politikalarını etkileyebilir. Ayrıca, ABD'nin askeri varlığının azalması, Türkiye'yi İran karşısında daha fazla inisiyatif almaya zorlayabilir. Türkiye, hem İran'la hem de ABD'yle dengeli bir ilişki sürdürerek kendi çıkarlarını korumaya çalışmaktadır. Bu gelişme, Türkiye'nin bölgesel politikalarında daha aktif rol oynaması gerektiği anlamına gelmektedir.
