ABD Temsilciler Meclisi'nde Demokrat Parti liderliği, İsrail'e yapılan askeri yardımın durdurulmasına yönelik bir yasa teklifi üzerinde nadir görülen bir iç anlaşmazlık yaşıyor. Azınlık Lideri Hakeem Jeffries (D-NY) ve Azınlık Kırbacı Katherine Clark (D-MA) arasında belirgin bir fikir ayrılığı olduğu bildiriliyor. Jeffries, İsrail'e yardımın kesilmesine karşı çıkarken, Clark'ın daha ılımlı bir tutum sergilediği iddia ediliyor. Bu oylama, 2026 yılının Temmuz ayında gerçekleşecek ve Meclis'teki genel kurulda İsrail'e yapılan güvenlik yardımını kesecek bir ek maddeyi içeriyor. Oylamanın sonucu, ABD-İsrail ilişkilerinde yeni bir sayfa açabilir ve Demokrat Parti içindeki bölünmeyi daha da derinleştirebilir.
Gelişmenin arka planı
İsrail'e yapılan ABD yardımı, on yıllardır iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın temel taşlarından biri olmuştur. Ancak son yıllarda, özellikle Demokrat Parti içinde, İsrail'in Filistin topraklarındaki politikalarına ve insan hakları ihlallerine yönelik artan bir eleştiri dalgası var. Bu eleştiriler, özellikle ilerici kanattan gelen milletvekilleri tarafından dile getiriliyor. Örneğin, Temsilci Rashida Tlaib (D-MI) gibi isimler, ABD'nin İsrail'e sağladığı askeri desteğin, bölgedeki çatışmaları körüklediğini savunuyor. Ancak, ılımlı Demokratlar ve parti liderliği, geleneksel olarak İsrail'e verilen desteğin sürdürülmesinden yana. Bu oylama, sadece bir yardım kesintisi teklifi olmanın ötesinde, parti içindeki ideolojik ayrışmanın da bir yansıması.
Oylama öncesinde yapılan açıklamalarda, Jeffries'in teklife karşı çıkması bekleniyor. Jeffries, daha önceki açıklamalarında İsrail'in güvenliğinin ABD için vazgeçilmez olduğunu vurgulamıştı. Clark ise, insan hakları endişelerini dile getirirken, yardımın tamamen kesilmesinin doğru olmadığını ancak koşullara bağlanması gerektiğini ifade etti. Bu durum, Demokrat liderlikte ilk kez bu kadar belirgin bir ayrılığın yaşandığına işaret ediyor. Ayrıca, bu oylama, 2024 başkanlık seçimleri öncesinde partinin İsrail politikasının yeniden şekillenmesine katkıda bulunabilir.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD'nin İsrail'e yaptığı yardım, yıllık yaklaşık 3.8 milyar doları buluyor ve bu miktarın büyük kısmı askeri amaçlı. Yardımın kesilmesi, sadece iki ülke arasındaki ilişkileri değil, aynı zamanda Orta Doğu'daki güç dengelerini de etkileyebilir. İsrail, bu yardımla askeri üstünlüğünü korurken, bölgedeki diğer aktörler (İran, Suudi Arabistan, Türkiye gibi) bu durumu yakından izliyor. Yardımın kesilmesi halinde, İsrail'in askeri kapasitesi kısa vadede etkilenmese de, uzun vadede alternatif kaynaklar araması gerekebilir. Bu da bölgedeki ittifakları yeniden şekillendirebilir. Ayrıca, ABD'nin bu kararı, Avrupa Birliği ve diğer Batılı müttefikler tarafından da dikkatle takip ediliyor. Bazı Avrupa ülkeleri de İsrail'e yönelik benzer eleştiriler yaparken, ABD'nin tutumu onların politikalarını da etkileyebilir.
Diğer yandan, bu oylama, ABD iç siyasetindeki Filistin yanlısı hareketin güçlenmesine de işaret ediyor. Özellikle genç seçmenler ve ilerici gruplar, İsrail'in işgal politikalarına karşı daha sert önlemler alınmasını talep ediyor. Bu durum, 2024 seçimlerinde Demokrat Parti'nin tabanını oluşturan genç ve ilerici seçmenlerin oy verme davranışını etkileyebilir. Eğer parti liderliği bu taleplere kulak vermezse, seçmenler arasında hayal kırıklığı yaratabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin İsrail'e yönelik yardım politikasındaki olası bir değişiklik, Türkiye'nin Orta Doğu politikasını doğrudan etkileyecek bir gelişmedir. Türkiye, İsrail'le son yıllarda normalleşme sürecine girmiş olsa da, Filistin davasına verdiği destek ve Doğu Akdeniz'deki enerji rekabeti göz önüne alındığında, ABD'nin yardım kesintisi Ankara'nın elini güçlendirebilir. Öte yandan, ABD'nin bölgedeki etkisinin azalması, Rusya ve Çin gibi diğer aktörlerin nüfuzunu artırabilir. Türkiye, bu dengeleri gözeterek kendi çıkarlarını korumak zorundadır. Ayrıca, bu gelişme, Türk kamuoyunda Filistin'e yönelik duyarlılığı da besleyebilir. Ancak, Ankara'nın mevcut politikası, ABD ile ilişkilerini bozmamak adına temkinli bir yaklaşım sergilemektedir.
