ABD Temsilciler Meclisi, çocukları çevrimiçi platformlarda karşılaştıkları zararlı içeriklerden ve gizlilik ihlallerinden korumayı hedefleyen KIDS Yasası'nı (Çocukları Çevrimiçi Tehlikelerden Koruma Yasası) Pazartesi günü kabul etti. Söz konusu yasa tasarısı, sosyal medya şirketlerine 16 yaş altı kullanıcıların verilerini toplama ve hedefli reklam gösterme konusunda sıkı kurallar getiriyor. Ancak Senato'da önde gelen isimler, mevcut haliyle yasanın yeterli desteği alamayacağını belirterek önemli değişiklikler yapılması gerektiğini vurguluyor. Temsilciler Meclisi'ndeki oylama büyük ölçüde parti çizgisinde gerçekleşirken, Demokratlar ve Cumhuriyetçiler arasında çevrimiçi çocuk güvenliği konusunda derin görüş ayrılıkları olduğu görüldü.
KIDS Yasası'nın ayrıntıları ve siyasi tartışmalar
KIDS Yasası, büyük teknoloji şirketlerinin 16 yaş altı kullanıcılara yönelik reklam hedeflemesini yasaklamanın yanı sıra, çocuklara zararlı olabilecek içeriklerin (şiddet, nefret söylemi, siber zorbalık, yeme bozukluklarını teşvik eden materyaller) platformlardan kaldırılması için yasal bir zorunluluk getiriyor. Ayrıca, çocukların verilerinin toplanması ve işlenmesi konusunda ebeveyn onayı alma şartını sıkılaştırıyor. Tasarı, teknoloji şirketlerine uyum sağlamaları için 18 ay süre tanıyor ve ihlal durumunda ağır para cezaları öngörüyor.
Temsilciler Meclisi'ndeki oylama öncesinde yoğun bir lobi faaliyeti yaşandı. Sosyal medya devleri Meta (Facebook, Instagram), Google (YouTube) ve TikTok'un ana şirketi ByteDance, yasanın ifade özgürlüğünü kısıtlayacağı ve kullanıcı deneyimini olumsuz etkileyeceği gerekçesiyle karşı çıktı. Öte yandan, çocuk hakları savunucuları ve birçok Demokrat vekil, yasanın çocukları çevrimiçi istismardan korumak için yetersiz olduğunu, daha kapsamlı düzenlemeler gerektiğini savundu. Cumhuriyetçi vekillerin bir kısmı ise yasanın hükümet müdahalesini artırdığını ve özel sektörün kendi kendini düzenlemesi gerektiğini öne sürdü.
Senato'da bekleyen engeller ve küresel yansımalar
KIDS Yasası şimdi Senato'ya gidecek. Ancak bazı kilit senatörler, tasarının mevcut halinin çok katı olduğunu ve teknoloji şirketlerine aşırı yük getirdiğini belirterek değişiklik talep ediyor. Özellikle Cumhuriyetçi Senatör Ted Cruz, yasanın ifade özgürlüğünü ihlal edebileceğini ve 'ajan provokatör' maddesinin (kolluk kuvvetlerinin çevrimiçi ortamda çocuk avcılarını yakalamak için sahte profiller kullanması) yeterince açık olmadığını savunuyor. Demokrat Senatör Richard Blumenthal ise yasanın yumuşatılmasına karşı çıkıyor ve çocuk güvenliğinin önceliklendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Küresel ölçekte, ABD'deki bu yasal gelişme, diğer ülkelerdeki çevrimiçi çocuk koruma düzenlemelerine de örnek teşkil ediyor. Avrupa Birliği, Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında benzer hükümler getirirken, İngiltere Çevrimiçi Güvenlik Yasası da yakın zamanda yürürlüğe girdi. Türkiye'de ise 2023 yılında yürürlüğe giren 7251 sayılı Çocukların Çevrimiçi Ortamlarda Korunması Hakkında Yönetmelik, çocukların kişisel verilerinin korunmasına yönelik düzenlemeler içeriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki bu yasal tartışma, Türkiye'de de benzer şekilde çocukların çevrimiçi güvenliği konusundaki mevzuatın yeterliliği ve teknoloji şirketlerinin sorumlulukları üzerine bir değerlendirme ihtiyacını ortaya koyuyor. Türkiye, Avrupa Birliği uyum süreci kapsamında Dijital Hizmetler Yasası benzeri düzenlemeleri gündemine alabilir. Ayrıca, Türk sosyal medya platformları ve uluslararası şirketlerin Türkiye'deki faaliyetlerinde çocuk koruma standartlarını yükseltmesi, hem ulusal güvenlik hem de toplumsal refah açısından önem taşıyor. Bu gelişme, Türkiye'nin de çocukları çevrimiçi risklere karşı korumak için daha kapsamlı ve uygulanabilir politikalar geliştirmesi gerektiğini hatırlatıyor.
