ABD, Tayvan sahil güvenlik birimleriyle birlikte denizde operasyon yaptığını gösteren nadir bir fotoğraf yayınladı. Bu paylaşım, Çin Halk Cumhuriyeti'nin Tayvan'ın doğusundaki sularda deniz hukuku uygulamasını genişlettiği bir dönemde geldi. Amerikan Enstitüsü (AIT) olarak bilinen ve Washington'un Taipei'deki fiili temsilciliği olan kurum, tarihsiz görüntüyü sosyal medya hesabından paylaştı. Fotoğrafta, Amerikan Sahil Güvenlik gemisi ile Tayvan Sahil Güvenlik gemisinin aynı bölgede seyrettiği ve mürettebatların koordineli bir operasyon içinde oldukları görülüyor.
ABD-Tayvan İşbirliğinin Mesajı
AIT tarafından yapılan açıklamada, bu operasyonun Pasifik bölgesinde deniz güvenliğini artırmak için yürütülen rutin faaliyetler kapsamında olduğu belirtilirken, fotoğrafın yayınlanmasının, iki taraf arasındaki fiili işbirliğinin sembolik bir göstergesi olduğu yorumları yapılıyor. Tayvan Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada ise bu tür ortak operasyonların bölgesel istikrara katkı sağladığı vurgulandı; herhangi bir tarih ve yer bilgisi paylaşılmadı.
Uzmanlar, bu fotoğrafın özellikle Tayvan Boğazı'nda artan gerilim ortamında, ABD'nin Tayvan'a verdiği desteğin sinyalini güçlendirmek amacıyla bilinçli olarak seçilmiş olabileceğini belirtiyor. Çin, Tayvan'ı kendi toprağı olarak görüyor ve ABD'nin bu tür gösterilerine defalarca tepki göstermişti. Çin'in açıklamalarında, “Tayvan'la her türlü resmi temas ve askeri işbirliğine karşı oldukları” ifade ediliyor.
Bölgesel Gerilim ve Uluslararası Boyut
Çin, son yıllarda Tayvan çevresindeki sularda askeri ve deniz güvenliği varlığını önemli ölçüde artırdı. Özellikle Şubat ayında iki Çin sahil güvenlik gemisinin, Tayvan kontrolündeki Kinmen adaları yakınlarında bir Tayvan teknesine müdahale etmesi, tansiyonu yükseltmişti. Bu olayın ardından Pekin, “Tayvan çevresinde yasa dışı girişleri engellemek amacıyla” devriyeleri sıklaştırdığını açıklamıştı.
ABD'nin bu hamlesi, Çin'in deniz iddialarına karşı bölgede müttefikleriyle birlikte daha etkin bir duruş sergileme çabası olarak yorumlanıyor. Pentagon yetkilileri, Tayvan'ın savunma kapasitesinin güçlendirilmesinin ABD'nin Hint-Pasifik stratejisinin bir parçası olduğunu yineliyor. Ancak bu tür açık işbirlikleri, Çin'in sert tepkisine yol açabilir; nitekim geçmişte benzer hamleler sonrası Çin savaş uçakları Tayvan'a yakın uçuşlar gerçekleştirmişti.
Ayrıca bu gelişme, ABD-Çin ilişkilerinde yeni bir gerginlik dalgasına neden olabilir. Washington, Çin ile ticari diyalogu sürdürürken, Tayvan konusundaki tutumunda “tek Çin politikasını” değiştirmediğini ancak Tayvan'ın savunma kapasitesini artırmayı sürdürdüğünü belirtiyor. Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ise Tayvan'ın bağımsızlık yönündeki her türlü girişime karşı “kesin” bir mücadele sözü vermişti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Doğu Asya'daki dengeleri ilgilendirse de Türkiye'nin dış politikası açısından dolaylı etkiler barındırıyor. Türkiye, “Tek Çin” politikasını benimserken, Tayvan'la ekonomik ve kültürel ilişkilerini sürdürmektedir. ABD ile Çin arasındaki gerilimin artması, Türkiye'nin dengeli dış politika arayışını yeni bir sınanma alanıyla karşı karşıya bırakabilir. Özellikle Türkiye'nin Çin'le geliştirdiği ekonomik işbirlikleri ve Kuşak-Yol Projesi'ndeki konumu, Washington'un bölgesel baskılarını artırdığı bir ortamda daha karmaşık bir hal alabilir. Ankara’nın bu tür gerilimlerde taraf olmaktan kaçınarak, bölgesel istikrarı destekleyen bir tutum benimsemesi beklenir.
