ABD yönetimi, tarım sektöründe artan maliyet baskılarına yanıt olarak tarım ekipmanlarına uygulanan gümrük tarifelerini düşürmeyi planlıyor. Özellikle kasım ayında yapılacak kritik ara seçimler öncesinde çiftçilerin yükselen girdi fiyatlarına ilişkin şikayetleri, Beyaz Saray'ı harekete geçirdi. Söz konusu adım, hem yerli üreticilerin rekabet gücünü artırmayı hem de tüketici fiyatlarındaki enflasyonist baskıyı hafifletmeyi hedefliyor.
Gelişmenin arka planı
ABD'li çiftçiler, son iki yıldır gübre, yakıt ve ekipman fiyatlarındaki keskin artış nedeniyle zor günler geçiriyor. Pandemi sonrası tedarik zincirindeki aksamalar ve Rusya-Ukrayna savaşının emtia fiyatlarını yukarı çekmesi, kırsal kesimde ekonomik kaygıları artırdı. Tarım ekipmanlarına getirilen gümrük vergilerinin düşürülmesi, bu bağlamda çiftçilere doğrudan nefes aldıracak bir politika olarak değerlendiriliyor.
ABD Ticaret Temsilciliği'nin (USTR) yürüttüğü süreçte, özellikle traktör, biçerdöver ve sulama sistemleri gibi sermaye yoğun ekipmanların ithalatındaki vergi indirimleri ön plana çıkıyor. Mevcut düzenlemeye göre, bu ürünlerin büyük kısmı yüzde 25 ila yüzde 35 arasında değişen oranlarda gümrük vergisine tabi. Yeni paketle bu oranların yüzde 10-15 bandına çekilmesi bekleniyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Kararın ABD'nin en büyük tarım ekipmanı tedarikçileri olan Çin ve Meksika ile ticari ilişkilerine de yansıması bekleniyor. Özellikle Çin'den ithal edilen bazı tarım makinelerine uygulanan Trump dönemi gümrük vergileri, Biden yönetimi tarafından kısmen gevşetilmişti. Bu yeni hamle, Çin ile ticaret savaşlarının yeniden alevlenmesine yol açmadan, çiftçilere somut bir destek sağlama girişimi olarak yorumlanıyor.
Uzmanlar, ABD'nin bu adımının küresel emtia piyasalarında yansımaları olabileceği uyarısında bulunuyor. Tarım ekipmanlarının daha ucuz hale gelmesi, ABD'li çiftçilerin üretim maliyetlerini düşürürken, uluslararası rekabette de avantaj sağlayabilir. Öte yandan, Avrupa Birliği ve Brezilya gibi rakip tarım ihracatçıları, ABD'nin bu hamlesini bir sübvansiyon olarak nitelendirerek DTÖ nezdinde itiraz edebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin tarım ekipmanlarındaki gümrük tarifelerini düşürmesi, Türkiye için doğrudan bir etki yaratmasa da küresel tarım ticaretindeki rekabet koşullarını dolaylı olarak etkileyebilir. Özellikle traktör ve tarım makineleri ihracatında önemli bir oyuncu olan Türkiye'nin, ABD pazarında Çin ve Meksika ile rekabet avantajını kaybetmemesi için benzer adımları değerlendirmesi gerekebilir. Ayrıca, ABD'nin bu hamlesi, düşük maliyetli tarım ekipmanlarının yaygınlaşmasını sağlayarak küresel gıda fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturabilir ve bu da Türkiye gibi gıda ithalatçısı ülkeler için olumlu bir gelişme olabilir.
