ABD Temsilciler Meclisi Gözetim Komitesi Başkanı ve Kentucky 1. Bölge Cumhuriyetçi Temsilcisi James Comer, hükümetin bütçe uzlaşma sürecinde Adalet Bakanlığı (DOJ) Silahsızlandırma Fonu'nun yol açtığı anlaşmazlığı sert sözlerle eleştirdi. Bloomberg'e konuşan Comer, fonu 'hazine israfı' olarak nitelendirirken, Yabancı İstihbarat Gözetim Yasası'nın (FISA) hafta sonunda süresinin dolmasının 'ülke güvenliği için ciddi bir tehdit' oluşturduğunu belirtti. Bu gelişme, ABD Kongresi'nde partiler arası gerilimi tırmandırırken, küresel piyasalarda da belirsizlik yaratıyor.
Silahsızlandırma Fonu Nedir ve Neden Tartışmalı?
Comer, Adalet Bakanlığı bünyesindeki Silahsızlandırma Fonu'nun (Anti-Weaponization Fund) aslında hükümetin kendi kurumlarını hedef alan bir mekanizma haline geldiğini öne sürdü. Cumhuriyetçi temsilci, bu fonun 'siyasi amaçlı soruşturmaları finanse ettiğini' iddia ederek, 'Bu para, vergi mükelleflerinin cebinden çıkıp parti çıkarlarına hizmet ediyor' dedi. Demokratlar ise fonun, yürütme organına yönelik 'aşırı Cumhuriyetçi denetimlerin' engellenmesi için gerekli olduğunu savunuyor.
Uzlaşma süreci (Reconciliation) olarak adlandırılan bütçe görüşmeleri, bu fon etrafında kilitlenmiş durumda. Senato'da 50-50 eşitliği nedeniyle Başkan Yardımcısı Kamala Harris'in belirleyici oyu kritik önem taşırken, Cumhuriyetçiler fonun tamamen kaldırılmasını talep ediyor. Analistlere göre, bu anlaşmazlık federal hükümetin kapanmasına yol açabilir.
FISA'nın Sona Ermesi: Güvenlik Açığı mı, Sivil Özgürlük Zaferi mi?
Comer'ın gündeme getirdiği bir diğer kritik konu, Yabancı İstihbarat Gözetim Yasası'nın (FISA) 49. maddesinin 31 Aralık Cuma günü sona erecek olması. FISA, ABD istihbaratının yabancı hedeflere yönelik elektronik izleme faaliyetlerine yasal zemin sağlıyor. Ancak sivil özgürlük savunucuları, yasanın Amerikan vatandaşlarının da izinsiz dinlenmesine olanak tanıdığı gerekçesiyle reform talep ediyor.
Temsilci Comer, 'FISA'nın süresinin dolması, terörle mücadelede büyük bir boşluk yaratır' uyarısında bulundu. Ancak bazı Cumhuriyetçi milletvekilleri, yasanın yenilenmesini, mahkeme denetiminin güçlendirilmesi şartına bağlıyor. Beyaz Saray ise FISA'nın geçici olarak uzatılması için acil oylama çağrısı yapıyor. Bu durum, Kongre'de yoğun bir pazarlık sürecini beraberinde getirdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki bu iç siyasi kriz, Türkiye'yi doğrudan etkilemese de küresel güvenlik ve ekonomi dengeleri açısından önem taşıyor. FISA'nın sona ermesi, ABD'nin uluslararası istihbarat paylaşımını kısmen sekteye uğratabilir; bu da terörle mücadele ve bölgesel istikrar konularında Türkiye'nin ABD ile işbirliğini zorlaştırabilir. Ayrıca, ABD federal hükümetinin kapanması durumunda doların değer kaybetmesi ve küresel likiditede daralma yaşanması, Türkiye gibi gelişmekte olan ekonomileri olumsuz etkileyebilir. Ancak, sürecin geçici olması ve Kongre'nin genelde son anda uzlaşması beklendiğinden, kısa vadede büyük bir etki öngörülmemektedir.
