ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), ülke genelinde siklosporiazis vakalarının 15 bin 716'ya yükseldiğini açıkladı. Federal sağlık yetkilileri, marul kaynaklı olduğu belirlenen parazitin yol açtığı salgını araştırmaya devam ediyor. CDC'nin Salı günü yayımladığı son verilere göre, salgın özellikle Ortabatı eyaletlerinde yoğunlaşırken, enfekte kişilerin büyük çoğunluğu şiddetli ishal şikayetiyle hastanelere başvurdu.
Marul Kaynaklı Salgının Boyutları
CDC yetkilileri, salgının kaynağı olarak iceberg marul tüketimini işaret ediyor. Yapılan epidemiyolojik araştırmalar, hastaların büyük bir kısmının hastalanmadan önce çiğ marul tükettiğini ortaya koydu. Siklosporiazis, Cyclospora cayetanensis adlı parazitin neden olduğu bir bağırsak enfeksiyonu olup, özellikle gelişmekte olan ülkelerde yaygın görülmesine rağmen son yıllarda ABD'de artan vakalarla dikkat çekiyor.
Uzmanlar, parazitin kuluçka süresinin ortalama 7 ila 14 gün olduğunu ve semptomların sulu ishal, iştahsızlık, kilo kaybı, kramplar, şişkinlik, gaz ve yorgunluk şeklinde kendini gösterdiğini belirtiyor. Hastalık özellikle bağışıklık sistemi zayıf kişilerde daha ağır seyredebiliyor ve tedavi edilmediğinde haftalarca sürebiliyor.
CDC, salgının kontrol altına alınması için marul üreticilerine ve ithalatçılarına yönelik denetimlerin artırıldığını, ancak parazitin tespit edilmesinin zor olması nedeniyle kontamine ürünlerin piyasadan toplanmasının geciktiğini açıkladı. Federal Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) ile koordineli yürütülen soruşturmada, kontamine marul partilerinin hangi eyaletlere dağıtıldığı tespit edilmeye çalışılıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Salgın, ABD'nin gıda güvenliği konusundaki kırılganlığını bir kez daha gözler önüne serdi. Ülke genelinde her yıl milyonlarca gıda kaynaklı hastalık vakası rapor edilirken, siklosporiazis özellikle ithal ürünlerde daha sık görülüyor. CDC verilerine göre, son 10 yılda ABD'de siklosporiazis vakalarında belirgin bir artış yaşandı; 2018'de 2 bin 299 vaka görülürken, bu sayı 2020'de 8 bin 500'e, 2023'te ise 15 binin üzerine çıktı.
Uluslararası gıda tedarik zincirinin küreselleşmesi, tek bir kontamine ürünün geniş bir coğrafyaya yayılmasına neden olabiliyor. Siklosporiazis vakalarının çoğu, tropikal ve subtropikal bölgelerden yapılan taze ürün ithalatıyla ilişkilendiriliyor.
Uzmanlar, iklim değişikliğinin parazitlerin yayılma alanını genişlettiğine dikkat çekiyor. Daha sıcak ve nemli hava koşulları, Cyclospora parazitinin yaşam döngüsünü kolaylaştırıyor ve bu durum ABD gibi gelişmiş ülkelerde bile salgın riskini artırıyor. Bu bağlamda, salgının sadece Amerika'ya özgü olmadığı, küresel gıda güvenliği açısından önemli bir tehdit oluşturduğu vurgulanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki bu salgın, Türkiye'nin gıda ithalatı ve ihracatı açısından dikkate alınması gereken bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye, özellikle taze sebze ve meyve ihracatında önemli bir oyuncu olarak, bu tür salgınların ihracat pazarlarındaki itibarını etkileyebileceğini hesaba katmalı. Öte yandan, Türkiye'de de iklim değişikliğine bağlı olarak paraziter hastalıkların artabileceği öngörülüyor; bu nedenle gıda güvenliği ve halk sağlığı önlemlerinin güçlendirilmesi büyük önem taşıyor. Ayrıca, ABD'nin gıda güvenliği standartlarını sıkılaştırması durumunda, Türk ihracatçılarının bu yeni kurallara uyum sağlaması gerekecek. Bu gelişme, Türkiye'nin gıda ihracatında kalite kontrol mekanizmalarını daha da geliştirmesi gerektiğini gösteriyor.
