Çin'in ABD'li yüzlerce et tesisine ithalat lisanslarını yenileme kararı, sığır eti ticaretini henüz tam anlamıyla canlandırmamış olsa da, yılın ikinci yarısında sevkiyatların artma ihtimali güçleniyor. ABD'li sığır eti ihracatçıları, Avustralya ve Brezilya gibi rakiplerinin Çin'e yönelik ihracat kotalarını doldurmaya yaklaşmasıyla birlikte, önümüzdeki aylarda Çin pazarında daha fazla yer bulmayı umuyor. Çin, 2023 yılında küresel sığır eti ithalatının yaklaşık yüzde 25'ini gerçekleştirerek dünyanın en büyük sığır eti ithalatçısı konumunda bulunuyor.
Arka plan
Çin, ABD ile ticaret savaşının ardından 2020 yılında imzalanan Birinci Aşama Ticaret Anlaşması kapsamında ABD'li et tesislerine ithalat izni vermişti. Ancak 2023 başında Çin, beklenmedik bir şekilde birçok ABD'li tesisin lisansını yenilemedi ve bu durum ABD'li ihracatçılar için belirsizlik yarattı. Geçtiğimiz Nisan ayında Çin, USDA'nın gıda güvenliği denetimlerinin ardından 298 ABD'li sığır eti, domuz eti ve kümes hayvanı tesisinin lisansını yeniledi. Buna rağmen, ABD'li sığır eti ihracatçıları kapasitelerini tam olarak kullanamıyor ve Çin pazarındaki payları henüz istenen seviyeye ulaşmadı. 2024 yılının ilk çeyreğinde ABD'nin Çin'e sığır eti ihracatı, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 30 oranında düştü.
Öte yandan, rakip ülkelerden Avustralya, Çin pazarında güçlü bir varlık gösteriyor. Avustralya, 2023 yılında Çin'e 1,5 milyar dolar değerinde sığır eti ihraç ederek en büyük tedarikçi konumundaydı. Ancak Avustralya'nın Çin'e yönelik sığır eti ihracat kotası yıllık yaklaşık 200.000 ton ile sınırlı ve bu kotanın yıl sonuna kadar dolması bekleniyor. Benzer şekilde Brezilya da kotalarını doldurmak üzere. Bu durum, ABD'li ihracatçılar için bir fırsat penceresi açıyor. ABD'li üreticiler, fiyat avantajı ve yüksek kaliteli ürünleriyle Çin'deki talebi karşılamaya hazırlanıyor.
Küresel etkiler
ABD sığır eti ihracatının Çin'e artması, küresel sığır eti piyasasında dengeleri değiştirebilir. Çin'in artan et talebi, özellikle orta sınıfın yükselmesiyle birlikte, küresel üreticiler için önemli bir pazar oluşturuyor. ABD, Çin pazarında daha fazla pay almak için diğer ülkelerle rekabet ediyor. Bu durum, aynı zamanda ABD'li çiftçiler için de olumlu bir gelişme olarak değerlendiriliyor; zira Çin pazarındaki büyüme, ABD'deki sığır eti fiyatlarını destekleyebilir. Öte yandan, ABD-Çin ticaret ilişkilerindeki siyasi gerilimler, bu ihracat artışının sürdürülebilirliği konusunda soru işaretleri yaratıyor. Analistler, ABD'li ihracatçıların Çin pazarında kalıcı olabilmesi için ticaret anlaşmalarının yanı sıra gıda güvenliği standartlarına uyumun da önemli olduğuna dikkat çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme Türkiye’yi doğrudan etkilemese de, küresel sığır eti ticaretindeki kaymalar Türkiye’nin et ithalat politikaları ve fiyat istikrarı açısından dolaylı sonuçlar doğurabilir. Türkiye, yurt içi üretimin yetersiz kaldığı dönemlerde et ithalatına başvuruyor ve başlıca tedarikçileri arasında Brezilya ve Uruguay bulunuyor. ABD ihracatının Çin’e yönelmesi, diğer pazarlarda arzı daraltarak Türkiye’nin ithalat maliyetlerini artırabilir. Ayrıca, bu gelişme küresel gıda ticaretinde tedarik zinciri çeşitlendirmesinin önemini bir kez daha ortaya koyuyor.
