ABD Senatosu, 23 Temmuz 2020 Perşembe günü, Demokratlar tarafından desteklenen ve başkanın İran’a karşı savaş yetkisini Kongre onayına bağlamayı amaçlayan bir kararı bloke etti. 45’e karşı 50 oyla reddedilen bu girişim, Başkan Donald Trump’ın İran’a yönelik askeri müdahale yetkilerini sınırlamayı hedefliyordu. Kararın reddedilmesi, Kongre’nin savaş yetkileri konusundaki endişelerinin devam ettiğini gösteriyor. Trump’ın Cumhuriyetçi Parti’sinden bazı milletvekillerinin de endişe duyduğu bu süreç, İran ile gerginliğin arttığı bir dönemde gündeme geldi.
Gelişmenin Arka Planı
Karar, ABD’nin İran’a yönelik askeri güç kullanımını Kongre’nin onayına tabi kılmayı amaçlıyordu. Bu adım, özellikle Ocak 2020’de ABD’nin İranlı General Kasım Süleymani’yi öldürmesi sonrasında hız kazandı. Süleymani’nin suikastı, İran-ABD gerilimini zirveye taşımış ve her iki ülkeyi savaşın eşiğine getirmişti. Demokratlar, başkanın savaş yetkilerini kontrolsüz bir şekilde kullanmasını önlemek istiyor; ancak Cumhuriyetçiler, bu tür kısıtlamaların başkanın ulusal güvenlik alanındaki takdir yetkisini zedeleyeceğini savunuyor.
Söz konusu karar, Senato’daki oylamada gerekli olan 60 oy çoğunluğunu elde edemedi. Bu sonuç, Demokratların savaş yetkileri konusundaki ısrarlarına rağmen, Kongre’nin başkanı sınırlama konusunda isteksiz olduğunu gösteriyor. Öte yandan, benzer bir karar Temsilciler Meclisi’nde daha önce kabul edilmişti; ancak Senato’daki engel, yasanın yürürlüğe girmesini imkânsız hale getirdi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, ABD-İran ilişkilerinin kırılgan bir dönemden geçtiği bir zamanda yaşanıyor. İran, Süleymani suikastının ardından misilleme yapmış, ancak tam ölçekli bir savaştan kaçınılmıştı. Trump yönetimi, İran’a karşı maksimum baskı politikasını sürdürürken, Kongre’nin savaş yetkilerini sınırlama girişimi, başkanın elini güçsüz bırakma tehdidi taşıyor. Bölgesel olarak, İran’ın müttefiki olan Suriye, Irak ve Lübnan’daki aktörler, ABD’nin askeri müdahale kapasitesindeki bu belirsizliğe karşı daha cesur adımlar atabilir.
Küresel ölçekte, NATO müttefikleri ve Körfez ülkeleri, ABD’nin İran’a yönelik politikasındaki bu iç siyasi tartışmayı yakından takip ediyor. Kararın reddedilmesi, ABD’nin askeri gücünü kullanma konusundaki kararlılığını sorgulatabilir; ancak diğer yandan, Kongre’nin denetim mekanizmasının zayıflığı, gelecekte benzer krizlerde başkanın daha rahat hareket etmesine yol açabilir.
