ABD Senatosu Ödenek Komitesi, Başkan Donald Trump yönetiminin savunma alanında bütçe dışı finansman manevralarına kapıyı kapatma sinyali verdi. Komitenin kıdemli üyeleri, özellikle gemi inşa, mühimmat stoklama ve ‘Golden Dome’ füze savunma sistemi gibi büyük çaplı projelerin normal bütçe süreci dışında finanse edilmesine yönelik planlara şüpheyle yaklaşıyor. Bu durum, Trump yönetiminin savunma harcamalarını hızlandırma hedefinde önemli bir engel olarak görülüyor. Komite üyeleri, bütçe dışı fonlamanın ‘korkunç bir risk’ taşıdığını ve uzun vadede mali disiplini bozacağını ifade ediyor. 2025 mali yılı savunma bütçesi görüşmeleri sırasında ortaya çıkan bu gelişme, ABD’nin askeri modernizasyon programlarının geleceğine dair soru işaretleri yaratıyor.
Golden Dome, Gemi İnşa ve Mühimmat Stokları için Bütçe Dışı Fonlama Planı
Trump yönetimi, savunma bütçesini önemli ölçüde artıramadığı için, bazı büyük projeleri ‘acil ihtiyaç’ veya ‘milli güvenlik istisnası’ kapsamında bütçe dışı fonlarla yürütmeyi planlıyordu. Özellikle, ABD Donanması’nın gemi inşa programı, kara mühimmat üretiminin artırılması ve ‘Golden Dome’ adı verilen yeni bir füze savunma sistemi bu kapsamda değerlendiriliyor. Ancak Senato Ödenek Komitesi’nin kıdemli üyeleri, bu tür bir uygulamanın Kongre’nin bütçe üzerindeki denetim yetkisini zayıflatacağını ve kontrolsüz harcamalara yol açacağını belirtti. Komite Başkanı ve diğer üyeler, yaptıkları açıklamada, ‘Bütçe dışı finansman, kısa vadede bazı projeleri hızlandırsa da, uzun vadede ABD’nin mali istikrarına zarar verir. Kongre, her bir harcama kalemi üzerinde ayrıntılı denetim yapma sorumluluğuna sahiptir’ ifadelerini kullandı. Bu durum, yönetim ile Kongre arasındaki bütçe gerilimini yeniden alevlendirdi.
Küresel Savunma Dengelerine Olası Etkileri
ABD’nin savunma harcamalarındaki yavaşlama, özellikle Çin ve Rusya karşısındaki caydırıcılık kapasitesini etkileyebilir. Uzmanlar, gemi inşa gecikmeleri ve mühimmat stoklarındaki eksikliklerin, ABD’nin Hint-Pasifik ve Avrupa’daki angajmanlarını zayıflatabileceği uyarısında bulunuyor. Öte yandan, Golden Dome gibi bir füze savunma sisteminin askıya alınması, ABD’nin balistik füze tehditlerine karşı koruma sağlama hedefini geciktirecek. NATO müttefikleri de özellikle füze savunma konusunda Washington’daki bu bütçe tartışmalarını yakından izliyor. ABD’nin savunma yatırımlarındaki belirsizlik, ittifak içinde endişelere yol açarken, Avrupalı müttefiklerin kendi savunma kapasitelerini artırma çabalarını hızlandırabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD Senatosu’ndaki bütçe dışı savunma harcamalarına yönelik bu blokaj, Türkiye’yi doğrudan ilgilendirmese de dolaylı etkiler doğurabilir. ABD’nin gemi inşa ve mühimmat programlarındaki yavaşlama, Doğu Akdeniz ve Orta Doğu’daki askeri varlığını kısmen etkileyebilir. Ayrıca, Golden Dome füze savunma sistemindeki belirsizlik, NATO’nun güneydoğu kanadında ortak füze savunma mimarisine yönelik planları geciktirebilir. Türkiye, kendi yerli savunma sanayii atılımlarıyla bu tür dalgalanmalardan bağımsız hareket etmeye çalışsa da, ABD ile savunma ticareti ve teknoloji transferi konularında yaşanabilecek gecikmeler, Ankara’nın modernizasyon takvimini etkileyebilir. Küresel savunma harcamalarındaki bu dengelenme, Türkiye’nin yerli üretim kapasitesini artırma stratejisinin önemini bir kez daha ortaya koyuyor.
