ABD Senatosu'nda iki partili bir grup senatör, Başkan Donald Trump'a Rusya ile yapılan dizel anlaşmasının iptal edilmesi çağrısında bulundu. Senatörler, anlaşmayı “ihanet” olarak nitelendirerek, bu anlaşmanın Moskova'nın Ukrayna'daki savaşını finanse edeceğini ve artan akaryakıt fiyatlarını düşürmeye pek katkı sağlamayacağını savundu. Çağrı, Beyaz Saray'ın enerji politikasına yönelik Kongre'den gelen ilk ciddi itirazlardan biri olarak dikkat çekiyor.
Anlaşmanın Arka Planı ve Senatörlerin Tepkisi
Edinilen bilgilere göre, söz konusu anlaşma kapsamında ABD'nin Rusya'dan dizel ithal etmesi öngörülüyor. Senatörler, bu adımın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in savaş makinesine kaynak sağlayacağını ve ABD'nin enerji güvenliğini tehlikeye atacağını belirtiyor. İki partili grup, anlaşmanın iptal edilmemesi halinde Kongre'de yasal girişimlerde bulunabilecekleri sinyalini verdi.
Senatörlerin açıklamalarında, anlaşmanın ABD'deki akaryakıt fiyatlarını düşürme konusunda etkisiz kalacağı vurgulandı. Rus dizelinin ithalatının, küresel piyasalarda arz artışı yaratsa bile, nakliye ve rafineri maliyetleri nedeniyle pompa fiyatlarına yansımasının sınırlı olacağı ifade edildi. Ayrıca, anlaşmanın Rusya'ya sağlayacağı döviz girdisinin, Batı'nın yaptırımlar yoluyla Moskova'ya uyguladığı baskıyı zayıflatacağı endişesi dile getirildi.
ABD yönetimi ise henüz konuya ilişkin resmi bir açıklama yapmadı. Ancak Beyaz Saray'dan daha önce yapılan açıklamalarda, enerji fiyatlarını düşürmek için tüm seçeneklerin masada olduğu belirtilmişti. Senatörlerin bu çıkışı, Trump yönetiminin Rusya politikası ve enerji stratejisi üzerinde Kongre'nin denetim işlevini hatırlatması açısından önemli.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik savaşı, küresel enerji piyasalarında dalgalanmalara yol açtı. Batılı ülkeler, Rus petrol ve doğalgazına uyguladıkları yaptırımlarla Moskova'nın gelirlerini kısmayı hedeflerken, dizel gibi ürünlerde zaman zaman muafiyetler tartışma konusu oldu. ABD'nin Rus dizel ithalatı, transatlantik müttefikler arasında da soru işaretleri yaratabilir. Avrupa Birliği, Rusya'dan petrol ürünleri ithalatına yönelik yasakları sürdürürken, ABD'nin böyle bir anlaşma yapması ittifak içinde uyum sorununa işaret edebilir.
Uzmanlar, anlaşmanın iptal edilmemesi halinde Rusya'nın savaş finansmanını sürdürebileceğini, ancak küresel dizel arzında artışın fiyatları bir miktar dengeleyebileceğini belirtiyor. Öte yandan, ABD'nin kendi rafineri kapasitesi ve stratejik petrol rezervleriyle fiyatları kontrol altına alma imkânı bulunuyor. Senatörlerin çağrısı, bu seçeneklerin gözden geçirilmesi gerektiğini gösteriyor.
Kongre'de iki partili desteğin sağlanması, Başkan Trump üzerindeki baskıyı artırabilir. Ancak anlaşmanın iptali için yasal süreçlerin nasıl işleyeceği henüz net değil. Senatörler, anlaşmanın ulusal güvenlik ve ekonomiye etkilerini gerekçe göstererek, yönetimi geri adım atmaya davet ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Rusya ile enerji alanında yakın işbirliğine sahip bir ülke olarak, ABD'nin Rus dizel anlaşması konusundaki tartışmayı dikkatle izleyecektir. Türkiye, Batı yaptırımlarına rağmen Rusya ile ticari ilişkilerini sürdürüyor ve enerji ithalatında Rusya önemli bir paya sahip. ABD'nin böyle bir anlaşma yapması, Türkiye'nin pozisyonunu göreceli olarak rahatlatabilir; zira Batı'nın Rus enerjisine yönelik tutumundaki tutarsızlık, Ankara'nın kendi politikalarını meşrulaştırmasına yardımcı olabilir. Ancak anlaşmanın iptali, Rusya'nın gelirlerini azaltarak Karadeniz ve Doğu Akdeniz'deki güç dengesini etkileyebilir. Türkiye, enerji güvenliği ve bölgesel istikrar açısından gelişmeleri yakından takip etmeli.
