ABD’nin önde gelen Demokrat senatörlerinden Tammy Duckworth, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’e karşı Washington’un ‘bir santim bile’ taviz vermemesi gerektiğini söyledi. Duckworth, bu açıklamayı Foreign Policy dergisine verdiği röportajda yaptı ve Tayvan’a yapacağı ziyaretin gerekçesini anlattı. Irak Savaşı gazisi olan Senatör, Çin’in artan baskılarına rağmen ABD’nin Tayvan’a desteğinin süreceğini vurguladı. Bu sert çıkış, Çin-ABD ilişkilerinde tansiyonun yeniden yükseldiği bir dönemde geldi.
Gelişmenin Arka Planı
Tammy Duckworth, 15-19 Nisan 2025 tarihleri arasında Tayvan’ı ziyaret edecek. Senatör, bu ziyaretin amacının ‘demokrasiye destek’ olduğunu belirtirken, Çin’in Tayvan çevresindeki askeri faaliyetlerine dikkat çekti. Duckworth, “Xi Jinping’e, Tayvan’ın egemenliği konusunda bir santim bile geri adım atmayacağımızı göstermeliyiz” dedi. Bu açıklamalar, Çin Dışişleri Bakanlığı’nın “Tayvan’ın ayrılmaz bir parçası olduğu” yönündeki ısrarlı tutumuna doğrudan bir meydan okuma olarak yorumlanıyor.
Duckworth’ün bu ziyareti, ABD’nin Tayvan’a yönelik askeri ve diplomatik desteğinin son örneği. Geçtiğimiz aylarda ABD, Tayvan’a 750 milyon dolarlık yeni bir silah paketi göndermişti. Çin ise buna, Tayvan çevresinde geniş çaplı tatbikatlarla yanıt vermişti. Duckworth’ün ziyareti, iki süper güç arasındaki gerilimi daha da tırmandırabilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Tayvan, Çin’in egemenlik iddiası altında olmasına rağmen fiilen bağımsız yönetilen bir ada. ABD’nin Tayvan’a desteği, Çin’i kızdırırken, bölgede askeri gerginliği artırıyor. Uzmanlar, Duckworth’ün ziyaretinin sadece sembolik olmadığını, aynı zamanda ABD’nin Hint-Pasifik stratejisinin bir parçası olduğunu belirtiyor. Özellikle Çin’in Güney Çin Denizi’ndeki hakimiyetini genişletme çabaları, ABD ve müttefiklerini endişelendiriyor. Duckworth, “Tayvan’ı yalnız bırakmak, Çin’e bölgede daha agresif olma cesareti verir” diyerek, Tayvan’ın stratejik önemine vurgu yaptı.
Bu gelişme, aynı zamanda ABD iç siyasetinde de yankı buluyor. Cumhuriyetçi Parti’nin Çin’e karşı daha sert bir tutum alması gerektiğini savunan kanadı, Duckworth’ün çıkışını memnuniyetle karşılarken, bazı Demokratlar ise diplomasiye ağırlık verilmesini istiyor. Ancak Duckworth, iki partinin de Çin konusunda ortak bir duruş sergilediğini iddia ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-Çin gerginliğinin Tayvan odağında tırmanması, Türkiye’yi doğrudan etkilemese de dolaylı sonuçlar doğurabilir. Türkiye, Çin ile ekonomik ilişkilerini geliştirirken, aynı zamanda NATO üyesi olarak ABD’nin stratejik ortağı. Tayvan krizi, küresel tedarik zincirlerini etkileyerek Türkiye’nin dış ticaretini ve yarı iletken sektörünü vurabilir. Ayrıca, ABD’nin Asya’ya odaklanması, Türkiye’nin bulunduğu bölgede (Doğu Akdeniz, Orta Doğu) ABD’nin askeri varlığını azaltabilir, bu da Türkiye’nin bölgesel güvenlik dinamiklerini yeniden değerlendirmesini gerektirebilir. Ankara’nın bu süreçte temkinli bir denge politikası izlemesi bekleniyor.
