ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Perşembe günü NATO Genel Merkezi’nde yaptığı açıklamada, Pentagon’un Avrupa’daki askeri gücünü önümüzdeki altı ay içinde kapsamlı bir şekilde gözden geçireceğini duyurdu. Hegseth, bu adımın ABD’nin müttefiklerine savunma harcamalarını artırmaları yönündeki baskısının bir parçası olduğunu vurgularken, İran savaşına yönelik NATO üyelerinin tepkisinden duyulan rahatsızlığın da kararın arkasındaki nedenlerden biri olduğu belirtiliyor. ABD’nin Avrupa’da yaklaşık 100 bin askeri bulunuyor ve bu sayı, Soğuk Savaş sonrası en yüksek seviyelerden birini temsil ediyor.
Gelişmenin arka planı: ABD’nin Avrupa’daki askeri varlığı ve NATO içi tartışmalar
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in açıklaması, NATO’nun Brüksel’de düzenlenen Savunma Bakanları Toplantısı sırasında geldi. Hegseth, ABD’nin Avrupa’daki askeri varlığının “düşman tehditlerine ve müttefiklerin katkılarına göre” yeniden değerlendirileceğini ifade etti. Bu değerlendirme, kuvvet konuşlandırmaları, lojistik altyapı ve ortak tatbikatlar gibi unsurları kapsayacak.
Hegseth’in duyurusu, özellikle son dönemde Ortadoğu’da yaşanan gelişmelere NATO müttefiklerinin verdiği tepkilerin ABD’yi hayal kırıklığına uğratmasıyla bağlantılı. ABD’nin İran’a yönelik askeri operasyonlarına bazı Avrupalı müttefiklerin mesafeli durması, Washington’da ittifak içi dayanışmanın sorgulanmasına yol açmıştı. Hegseth, “Müttefiklerimizden beklediğimiz, savunma harcamalarını GSYİH’lerinin en az yüzde 2’sine çıkarmaları ve kriz anlarında daha sorumlu davranmalarıdır” dedi.
Bölgesel ve küresel boyut: Avrupa güvenliği ve transatlantik ilişkiler
ABD’nin Avrupa’daki askeri varlığının gözden geçirilmesi, kıtanın güvenlik mimarisinde önemli değişikliklere işaret edebilir. Soğuk Savaş’tan bu yana Avrupa’nın savunmasının temel taşıyıcısı olan ABD, son yıllarda Asya-Pasifik’e odaklanma stratejisi izliyor. Ukrayna savaşının ardından Avrupa’ya takviye yapan Washington, şimdi de mali yükün daha adil dağıtılmasını talep ediyor.
NATO yetkilileri, ABD’nin varlığını tamamen çekmeyeceğini, ancak bazı birliklerin daha doğu kanadına kaydırılabileceğini ya da belirli üslerin kapatılabileceğini belirtiyor. Almanya’daki Ramstein Hava Üssü gibi kritik tesislerin statüsü ise tartışma konusu. Avrupalı müttefikler, ABD’nin kararından endişeli; özellikle Doğu Avrupa ülkeleri, Rusya tehdidine karşı ABD askerlerinin varlığının vazgeçilmez olduğunu vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD’nin Avrupa’daki askeri varlığını gözden geçirmesi, Türkiye’nin güvenlik çıkarlarını doğrudan etkileyebilir. NATO’nun güney kanadında yer alan Türkiye, ABD’nin İncirlik ve Kürecik üslerine ev sahipliği yapıyor. Olası bir yeniden yapılanmada bu üslerin statüsü gündeme gelebilir. Ayrıca Türkiye, İran savaşına en yakın coğrafyada yer alan müttefik olarak, NATO içinde tartışmalı bir konumda. ABD’nin müttefiklerden artan beklentileri, Türkiye’nin savunma sanayii hamlelerini ve S-400 krizini daha karmaşık hale getirebilir. Öte yandan, Türkiye’nin kendi savunma kapasitesini artırma çabaları, ABD’nin talepleriyle örtüşüyor; ancak siyasi gerilimler bu süreci zorlaştırabilir.
