ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), 28 Eylül'de RTX şirketine, potansiyel değeri 20,7 milyar doları bulan bir sözleşme verdi. Anlaşma kapsamında RTX, ABD Donanması ve Hava Kuvvetleri uçaklarında kullanılan Gelişmiş Orta Menzilli Hava-Hava Füzeleri (AMRAAM) ile yerden atılan önleyici füzeler üretecek. Sözleşme, Amerikan savunma sanayisinin son yıllardaki en büyük füze tedarik anlaşmalarından biri olarak öne çıkıyor.
AMRAAM Programı ve Stratejik Önemi
AMRAAM (Advanced Medium-Range Air-to-Air Missile), radar güdümlü, aktif hedef arayıcılı bir hava-hava füzesi olarak biliniyor. İlk olarak 1990'larda envantere giren füze, o günden bu yana birçok kez modernize edildi. Son versiyonları, elektronik karşı önlemlere karşı direnç, ağ merkezli harp yetenekleri ve genişletilmiş menzil gibi özelliklere sahip. ABD'nin yanı sıra onlarca müttefik ülke tarafından da kullanılan AMRAAM, Batı ittifakının hava üstünlüğünde kilit bir rol oynuyor.
Pentagon'un açıklamasına göre, sözleşme kapsamında üretilecek füzeler, hem hava platformlarından hem de yerden atılan sistemlerden (örneğin NASAMS gibi) ateşlenebilecek. Bu çok yönlülük, AMRAAM'ı hem hava-hava hem de hava-savunma görevlerinde vazgeçilmez kılıyor. RTX (eski adıyla Raytheon Technologies), füzenin ana yüklenicisi olarak üretim, entegrasyon ve test aşamalarını yönetecek.
Bütçe ve Zamanlama
20,7 milyar dolarlık sözleşme, ABD savunma bütçesinde önemli bir kalem oluşturuyor. Anlaşmanın kesin değeri, gelecekteki siparişlere ve opsiyonlara bağlı olarak değişebilecek. RTX, üretimin ne zaman başlayacağı ve teslimat takvimi hakkında henüz ayrıntılı bir açıklama yapmadı. Ancak benzer büyüklükteki füze programlarında üretimin birkaç yıl içinde başlaması ve teslimatların 2030'lu yıllara kadar sürmesi bekleniyor.
Bu sözleşme, ABD'nin Çin ve Rusya gibi rakiplerine karşı hava üstünlüğünü koruma çabalarının bir parçası. Özellikle Hint-Pasifik bölgesinde artan gerilim, uzun menzilli hava-hava füzelerine olan ihtiyacı artırıyor. AMRAAM, bu bağlamda ABD ve müttefiklerinin envanterindeki en yaygın orta menzilli füze konumunda.
Küresel Yansımalar ve Müttefikler
AMRAAM, sadece ABD için değil, aynı zamanda NATO ülkeleri ve diğer müttefikler için de kritik bir sistem. Avrupa'daki birçok ülke, hava savunma sistemlerinde AMRAAM'i kullanıyor. Son yıllarda Ukrayna'ya sağlanan NASAMS sistemleri de bu füzeleri ateşliyor. Dolayısıyla RTX'in üretim kapasitesi, Batı'nın savunma tedarik zincirinde stratejik bir darboğazı temsil ediyor.
Sözleşmenin açıklanması, ABD'nin savunma sanayisindeki tedarik sorunlarını hafifletmeyi ve müttefiklere olan taahhütlerini güçlendirmeyi amaçlıyor. Ayrıca, RTX hisseleri için de olumlu bir haber olarak değerlendiriliyor. Şirket, son dönemde artan savunma harcamalarından payını alıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, uzun yıllardır AMRAAM füzelerini envanterinde bulunduruyor ve F-16 filolarında kullanıyor. Ancak ABD ile yaşanan CAATSA yaptırımları ve S-400 krizi nedeniyle yeni füze tedarikinde sıkıntılar yaşanıyor. Bu dev sözleşme, ABD'nin füze üretim kapasitesini artırarak dolaylı olarak Türkiye'nin de tedarik kanallarını etkileyebilir. Öte yandan Türkiye, yerli hava-hava füzesi Gökdoğan ve Bozdoğan'ı geliştirerek dışa bağımlılığı azaltmayı hedefliyor. ABD'nin bu hamlesi, Ankara'nın kendi savunma sanayisini güçlendirme çabalarını hızlandırabilir. Ayrıca NATO içindeki füze stoklarının güçlenmesi, Türkiye'nin ittifak içindeki konumunu dolaylı olarak etkileyebilir.
