ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) ve Amerikan toplumu, askerleri sürekli 'kahraman' olarak yücelterek, üniformalı bireylerin insani gerçekliklerini göz ardı mı ediyor? Bir asker eşi tarafından kaleme alınan ve Amerikan kamuoyunda yankı uyandıran bir yazıda, bu çelişki sert bir dille ele alınıyor. Yazar, 'Eğer Amerika ve Savunma Bakanlığı gerçekten 'askerlerimizi desteklemek' istiyorsa, üniformanın içindeki insanı tanımaya başlamalı' diyerek, askerlerin ruh sağlığı, aile yaşamı ve sivil hayata dönüş süreçlerindeki sorunlara dikkat çekiyor.
Kahramanlık Söyleminin Gölgesinde Askerin İnsani İhtiyaçları
ABD'de askerlik, uzun yıllardır kutsal bir görev olarak lanse ediliyor. Özellikle 11 Eylül saldırıları sonrası başlatılan 'teröre karşı savaş' döneminde, askerlere yönelik 'kahraman' vurgusu doruğa ulaştı. Ancak bu söylem, askerlerin travma sonrası stres bozukluğu (PTSD), depresyon, intihar oranlarındaki artış ve aile içi şiddet gibi somut sorunlarını perdeliyor. Savunma Bakanlığı verilerine göre, son yirmi yılda aktif görevdeki askerler arasında intihar oranları endişe verici boyutlara ulaştı; 2020'de 580'den fazla asker intihar ederek hayatını kaybetti. Bu rakam, muharebe kayıplarının bile üzerinde. Yazar, ordunun ruh sağlığı hizmetlerine erişimde bürokratik engeller, damgalama korkusu ve komuta kademesinin 'zayıflık' olarak algılaması nedeniyle askerlerin yardım aramaktan çekindiğini belirtiyor.
Ayrıca, askeri üslerdeki yaşam koşulları, düşük ücretler ve sık sık yer değiştirme zorunluluğu, asker ailelerinin ekonomik ve sosyal istikrarını bozuyor. Asker eşleri, çoğu zaman kariyerlerinden feragat etmek zorunda kalıyor; çocuklar sürekli okul değiştiriyor. Yazar, bu gerçeklerin 'kahraman' imajının arkasında saklandığını savunuyor. Pentagon'un 'askerlerimizi destekliyoruz' mesajı, pratikte yeterli psikolojik destek, uygun barınma ve adil ücret politikalarıyla desteklenmediği sürece içi boş bir slogandan öteye geçemiyor. Askeri personelin sivil hayata geçişte yaşadığı zorluklar, istihdam sorunları ve gazilik haklarının gecikmesi de cabası.
Küresel Askeri Kültür ve Türkiye'ye Yansımaları
ABD ordusundaki bu tartışma, yalnızca Amerika'ya özgü değil. NATO müttefikleri arasında askerlerin ruh sağlığı ve refahı konusunda benzer sorunlar yaşanıyor. İngiltere, Kanada ve Avustralya gibi ülkelerde de askeri intiharlar ve PTSD vakaları artışta. Türkiye'de de özellikle terörle mücadele gazilerinin ve aktif görevdeki askerlerin psikolojik destek ihtiyaçları zaman zaman gündeme geliyor. Türk Silahlı Kuvvetleri, son yıllarda personel refahına yönelik adımlar atsa da, özellikle zorunlu askerlik hizmeti sırasında yaşanan sorunlar ve uzman erbaşların çalışma koşulları tartışılıyor. Asker ailelerinin sosyal güvenceleri ve barınma ihtiyaçları da benzer şekilde eleştiriliyor. ABD'deki bu tartışma, askeri kurumların yalnızca savaşa hazırlık değil, aynı zamanda personelinin insani ihtiyaçlarına da odaklanması gerektiğini gösteriyor. Kahramanlık söylemi, askerlerin ölümü ve yaralanması durumunda toplumu teselli etmek için kullanılıyor; ancak yaşayan askerlerin sorunları göz ardı ediliyor.
Aslında bu eleştiri, askeri endüstriyel kompleksin ve siyasi söylemlerin bir parçası. Politikacılar, askeri operasyonları meşrulaştırmak için 'kahraman askerler' retoriğine sıkça başvuruyor. Ancak bu retorik, askerlerin gerçek sorunlarını çözmek yerine onları bir propaganda aracı haline getiriyor. Yazarın çağrısı, askerlerin birey olarak görülmesi, seslerinin dinlenmesi ve ihtiyaçlarının karşılanması yönünde. Bu talep, yalnızca ABD için değil, tüm müttefik ülkeler için geçerli bir evrensel mesaj niteliğinde.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, NATO üyesi olarak askeri personelin refahı konusunda benzer zorluklarla karşı karşıya. Özellikle terörle mücadelede görev alan askerlerin ve gazilerin psikolojik destek ihtiyaçları, ailelerinin sosyal hakları ve ekonomik koşulları son yıllarda daha fazla tartışılıyor. ABD'deki bu eleştiri, Türkiye'nin askeri personel politikalarını gözden geçirmesi için bir fırsat sunuyor. Askeri başarı kadar, askerlerin insani ihtiyaçlarına yatırım yapmak da uzun vadeli güvenlik ve toplumsal dayanıklılık için kritik. Türkiye'nin savunma sanayii ve askeri operasyonlarındaki artış, personel refahı konusundaki eksiklikleri daha görünür kılıyor. Bu bağlamda, asker ailelerine yönelik destek programları, ruh sağlığı hizmetlerine erişimin kolaylaştırılması ve gazilerin topluma kazandırılması öncelikli alanlar olmalı.
