ABD Ordusu, yaklaşık 2 milyar dolarlık yatırım ve yıllarca süren geliştirme çalışmalarının ardından, büyük umut bağlanan Entegre Görsel Güçlendirme Sistemi'nin (IVAS) 10 bin setini kullanımdan kaldırma kararı aldı. Reuters tarafından yayımlanan bir rapora göre, bu karar, sistemin operasyonel beklentileri karşılayamaması ve maliyet-etkinlik dengesinin bozulması nedeniyle alındı. IVAS, Microsoft'un HoloLens teknolojisine dayanan ve askerlere savaş alanında artırılmış gerçeklik (AR) deneyimi sunması planlanan bir cihazdı. Ancak testlerde yaşanan teknik aksaklıklar ve kullanıcı şikayetleri, projenin sorgulanmasına yol açtı.
Gelişmenin arka planı
IVAS projesi, 2018 yılında Microsoft ile imzalanan 480 milyon dolarlık bir sözleşmeyle başladı. Amaç, askerlerin gece görüş, termal algılama ve haritalama gibi yeteneklerini tek bir kask monteli ekranda birleştirerek durumsal farkındalığı artırmaktı. Ancak saha testlerinde cihazların ağır olması, pil ömrünün kısalığı ve özellikle bulutlu ortamlarda görüntü kalitesinin düşmesi gibi sorunlar ortaya çıktı. Askerler, cihazın baş dönmesi ve mide bulantısına neden olduğunu bildirdi. Pentagon, 2023 yılında yapılan bir değerlendirmede, sistemin henüz 'operasyonel olarak etkili' olmadığına karar verdi.
Bugüne kadar projeye yaklaşık 2 milyar dolar harcandığı tahmin ediliyor. Ancak rafa kaldırılan 10 bin setle birlikte, bu yatırımın büyük ölçüde heba olduğu görülüyor. ABD Ordusu, şimdilik sadece 5 bin adet IVAS'ı sınırlı eğitim amaçlı kullanmayı planlıyor ve mevcut nişan alma sistemlerini geliştirmeye odaklanıyor.
Bölgesel veya küresel boyut
IVAS'ın başarısızlığı, yalnızca ABD Ordusu için değil, küresel savunma sanayii için de önemli dersler barındırıyor. Artırılmış gerçeklik teknolojisinin askeri alanda yaygınlaşması beklenirken, bu vaka, teknolojinin olgunlaşma sürecinde karşılaşılan zorlukları gözler önüne seriyor. Özellikle NATO müttefikleri, benzer sistemleri değerlendirirken IVAS deneyimini göz önünde bulunduracaktır. Ayrıca, Microsoft için de itibar zedelenmesine yol açan bu gelişme, savunma sözleşmelerinde teknoloji devlerinin karşılaştığı riskleri hatırlatıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin IVAS projesindeki başarısızlık, Türkiye gibi artırılmış gerçeklik ve akıllı kask sistemleri geliştiren ülkeler için önemli bir ders niteliği taşıyor. Türk savunma sanayii, ASELSAN ve diğer firmalar aracılığıyla yerli nişan alma ve görüş sistemleri üzerinde çalışıyor. IVAS örneği, bu tür teknolojilerin sahada kullanıma hazır hale gelmesinin ne kadar karmaşık ve maliyetli olduğunu gösteriyor. Türkiye, kendi ihtiyaçlarına uygun, daha hafif ve modüler sistemler geliştirerek bu alandaki bağımlılığını azaltma fırsatı yakalayabilir. Ayrıca, ABD'nin yaşadığı bu tür aksaklıklar, Türkiye'nin milli teknoloji hamlesi kapsamında alternatif çözümlere yönelmesini teşvik edebilir.
