ABD yönetimi, uluslararası öğrenciler, değişim programı katılımcıları ve yabancı gazeteciler için vize düzenlemelerinde önemli bir değişikliğe gitti. Yeni kuralla birlikte, öğrenci vizesi (F-1) sahiplerinin mezuniyet sonrası ABD'den ayrılma veya başka bir okula transfer olma ya da statü değişikliği yapma süresi 60 günden 30 güne düşürüldü. Bu düzenleme, ABD'nin göçmenlik politikalarında son yıllarda yapılan en kapsamlı değişikliklerden biri olarak değerlendiriliyor.
Yeni kuralın ayrıntıları ve kapsamı
ABD İç Güvenlik Bakanlığı (DHS) tarafından yayımlanan yeni yönetmelik, F-1 (öğrenci), J-1 (değişim programı) ve I-1 (gazeteci) vizesi sahiplerini kapsıyor. Daha önce mezuniyet sonrası 60 gün olan "grace period" (geçiş süresi), 30 güne indirildi. Bu süre zarfında öğrenciler ya ülkeyi terk etmek, ya başka bir kuruma kaydolmak ya da çalışma vizesi gibi farklı bir statüye geçmek zorunda. Ayrıca, vize türleri arasındaki geçişlerde de benzer kısıtlamalar getirildi. DHS, bu değişikliğin "göçmenlik sisteminin bütünlüğünü korumak" amacı taşıdığını belirtirken, eleştirmenler bunun uluslararası öğrenciler üzerinde yeni baskılar oluşturacağını savunuyor.
Yeni düzenleme, özellikle mezuniyet sonrası iş arama sürecinde olan öğrencileri etkileyecek. ABD'de eğitim gördükten sonra geçici çalışma izni (OPT) başvurusu yapacak öğrenciler için eskiden 60 gün olan geçiş süresi, artık 30 güne indi. Bu durum, özellikle teknoloji ve mühendislik alanlarında yoğunlaşan yabancı öğrenciler için iş bulma sürecini zorlaştırabilir.
Küresel etkiler ve bölgesel yansımalar
ABD'nin uluslararası öğrenci sayısı 1 milyonu aşarken, bu adımın küresel eğitim akışını olumsuz etkilemesi bekleniyor. Asya-Pasifik ülkeleri, özellikle Çin ve Hindistan, ABD'ye en fazla öğrenci gönderen ülkeler arasında. Yeni vize kısıtlamaları, bu ülkelerin öğrencilerini ABD yerine Kanada, Avustralya veya Avrupa ülkelerine yöneltmesine neden olabilir. Aynı şekilde, yabancı gazeteciler için de geçerli olan kısıtlamalar, ABD'de haber yapma özgürlüğünü kısıtlayacağı gerekçesiyle basın örgütleri tarafından eleştiriliyor. Uluslararası Af Örgütü, bu tür düzenlemelerin "akademik ve medya özgürlüğünü" zedelediğini belirtti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD'ye en fazla öğrenci gönderen ülkeler arasında ilk 20'de yer alıyor. Yeni vize kısıtlaması, Türk öğrencilerin mezuniyet sonrası iş bulma veya statü değişikliği yapma sürecini daraltacak. Özellikle STEM alanlarında eğitim gören Türk öğrenciler, 30 günlük süre içinde OPT başvurusu veya iş bulma gibi işlemleri tamamlamakta zorlanabilir. Bu durum, Türkiye'nin ABD'ye olan beyin göçünü azaltıcı bir etki yaratabilir; ancak kısa vadede öğrenciler için alternatif ülkeler (Kanada, Almanya) cazip hale gelebilir. Diplomasi açısından, bu gelişme ABD-Türkiye ilişkilerinde doğrudan bir krize yol açmasa da, Türk öğrenciler ve akademisyenler için önemli bir engel olarak öne çıkıyor.
