Emekli Tuğgeneral Mark Kimmitt, gazeteci Jasim Al-Azzawi'nin podcast'ine konuk olarak ABD'nin İran'a yönelik askeri stratejisini değerlendirdi. Kimmitt, ABD'nin uyguladığı yıpratma stratejisinin İran'ı yenmek için uygun olup olmadığını tartıştı. Podcast'te ayrıca Emekli Albay Bill Keegan ile birlikte, iki rakip gücün zaman faktörünü nasıl kullandığı ele alındı.
Stratejik Arka Plan: Yıpratma Savaşı ve İran
ABD'nin İran'a karşı uyguladığı strateji, uzun süredir ekonomik yaptırımlar, askeri varlık ve müttefikler üzerinden baskı kurma üzerine dayanıyor. Yıpratma stratejisi, düşmanı doğrudan büyük bir çatışmaya girmeden, kaynaklarını tüketerek ve iradesini kırarak zayıflatmayı amaçlar. Kimmitt, bu stratejinin İran gibi geniş bir ülke ve karmaşık bir vekalet ağına sahip bir aktör karşısında ne kadar etkili olabileceğini sorguladı.
İran, yıllardır ABD yaptırımlarına rağmen bölgesel etkisini koruyor. Lübnan'daki Hizbullah, Yemen'deki Husiler, Irak'taki milis gruplar ve Suriye'deki varlığıyla İran, vekalet savaşları üzerinden ABD ve müttefiklerine karşı direniyor. Bu durum, yıpratma stratejisinin sadece askeri değil, aynı zamanda ekonomik ve diplomatik boyutlarını da karmaşıklaştırıyor.
Podcast'te Kimmitt, ABD'nin askeri gücünün İran'ı doğrudan işgal etmeye veya rejimi değiştirmeye yetmeyeceğini, ancak yıpratma stratejisinin İran'ın nükleer programını ve bölgesel yayılmacılığını sınırlayabileceğini belirtti. Ancak bu stratejinin başarısı, ABD'nin müttefikleriyle koordinasyonuna ve İran'ın karşı hamlelerine bağlı.
Zaman Faktörü: İki Antagonistin Hamleleri
Emekli Albay Bill Keegan, podcast'te iki rakip gücün zamanı nasıl kullandığını analiz etti. Keegan'a göre, ABD ve İran arasındaki mücadelede zaman kritik bir faktör. ABD, yaptırımların uzun vadede İran ekonomisini çökerteceğini ve rejimin taviz vermek zorunda kalacağını umuyor. İran ise zaman kazanarak nükleer programını ilerletmeyi ve bölgesel etkisini pekiştirmeyi hedefliyor.
Keegan, İran'ın son yıllarda insansız hava araçları, balistik füzeler ve deniz unsurlarıyla asimetrik savaş kapasitesini artırdığını vurguladı. Bu kapasite, ABD'nin bölgedeki üslerini ve müttefiklerini tehdit ediyor. Ayrıca İran, nükleer anlaşmadan (JCPOA) çekilmesinin ardından uranyum zenginleştirme oranını yükselterek Batı'ya karşı elini güçlendirmeye çalışıyor.
ABD ise İsrail ile işbirliğini derinleştirerek, Suudi Arabistan ve Körfez ülkeleriyle güvenlik anlaşmaları yaparak İran'ı çevrelemeye çalışıyor. Ancak bu strateji, bölgesel tırmanmayı ve doğrudan çatışma riskini artırıyor. Keegan, iki tarafın da zamanı kendi lehine kullanmak için vekalet savaşlarına, siber saldırılara ve istihbarat operasyonlarına başvurduğunu belirtti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD-İran gerilimi, sadece Orta Doğu'yu değil, küresel enerji güvenliğini de etkiliyor. Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrolün büyük kısmı İran'ın kontrolündeki sulara yakın. İran'ın boğazı kapatma tehdidi, petrol fiyatlarını ve dünya ekonomisini sarsabilir. Ayrıca İran'ın Rusya ve Çin ile yakınlaşması, ABD'nin yaptırım politikalarını zayıflatıyor.
Çin, İran'ın en büyük petrol alıcısı konumunda ve yaptırımlara rağmen ticaretini sürdürüyor. Rusya ise İran ile askeri ve nükleer işbirliğini artırdı. Bu durum, ABD'nin yıpratma stratejisinin etkinliğini azaltıyor. Kimmitt, podcast'te ABD'nin müttefiklerini İran'a karşı daha fazla sorumluluk almaya teşvik etmesi gerektiğini, aksi halde yıpratma stratejisinin başarısız olacağını ifade etti.
Orta Doğu'da son dönemde yaşanan gelişmeler, İsrail-Hamas savaşı ve Husi saldırıları, ABD-İran gerilimini daha da artırdı. İran, bu çatışmaları kendi lehine kullanarak ABD'yi zor durumda bırakmaya çalışıyor. ABD ise İran'ı bu saldırılardan sorumlu tutarak yeni yaptırımlar uyguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran gerilimi, Türkiye'nin güvenliği ve ekonomisi için doğrudan sonuçlar doğuruyor. Türkiye, İran ile uzun bir sınırı paylaşıyor ve enerji ihtiyacının önemli bir kısmını İran'dan karşılıyor. Olası bir çatışma, enerji arzında kesintiye ve mülteci akınına yol açabilir. Ayrıca Türkiye, ABD ile İran arasında denge politikası izlerken, yaptırımlara uymakta zorlanıyor. İran'ın nükleer programı ve bölgesel yayılmacılığı, Türkiye'nin Orta Doğu'daki çıkarlarını tehdit ediyor. Türkiye, diplomatik çözüm için arabuluculuk yapabilir, ancak taraflar arasındaki derin güvensizlik bunu zorlaştırıyor.
