ABD yönetimi, Nikaragua’da yerli toplulukların önde gelen liderlerinden Brooklyn Rivera’nın şüpheli ölümü üzerine ülkedeki 100 kamu görevlisine yaptırım uygulama kararı aldı. Washington’dan yapılan açıklamada, yaptırımların Nikaragua Devlet Başkanı Daniel Ortega’ya yakın isimler ile polis ve ordu yetkililerini kapsadığı belirtildi. Rivera’nın 21 Kasım’da başkent Managua’da kimliği belirsiz kişilerce düzenlenen silahlı saldırıda hayatını kaybetmesi, ülkede insan hakları ihlallerine yönelik uluslararası tepkileri yeniden alevlendirdi. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Ofisi, olayın bağımsız ve kapsamlı bir soruşturmayla aydınlatılması çağrısında bulundu.
Brooklyn Rivera cinayeti ve arka planı
Brooklyn Rivera, Nikaragua'nın Karayip kıyısındaki yerli Miskito topluluğunun tanınmış bir lideriydi. Yıllardır yerli toprak hakları ve siyasi özerklik mücadelesi veren Rivera, Ortega hükümetine yönelik eleştirileriyle biliniyordu. Suikast, Rivera’nın evinin önünde motosikletli saldırganlar tarafından gerçekleştirildi. Olayda Rivera ağır yaralanırken, kaldırıldığı hastanede hayatını kaybetti.
BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği sözcüsü, yaptığı yazılı açıklamada, “Brooklyn Rivera’nın öldürülmesi, Nikaragua’da insan hakları savunucularına yönelik artan şiddetin bir parçasıdır. Yetkilileri derhal bağımsız bir soruşturma başlatmaya ve failleri adalete teslim etmeye çağırıyoruz” ifadelerini kullandı. Sözcü, ayrıca hükümeti basın özgürlüğü ve sivil toplum alanındaki kısıtlamaları kaldırmaya davet etti.
ABD Hazine Bakanlığı’nın yayımladığı yaptırım listesinde, Nikaragua Ulusal Polisi üst düzey komutanları, savcılık bürokratları ve çeşitli bakanlık yetkilileri yer aldı. Yaptırımlar kapsamında bu kişilerin ABD’deki mal varlıkları dondurulurken, Amerikan vatandaşları veya şirketleriyle her türlü ticari işlem yapmaları yasaklandı.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Orta Amerika’da son yıllarda artan otoriterleşme eğiliminin bir örneği olarak görülen Nikaragua, uluslararası toplumun eleştirileriyle karşı karşıya. ABD’nin yaptırım kararı, bölgede insan hakları ihlallerine karşı sert önlemler alma politikasının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Washington, daha önce de Nikaragua’daki seçim sahtekarlıkları ve muhalefet baskıları gerekçesiyle çok sayıda kişi ve kuruluşa yaptırım uygulamıştı.
Avrupa Birliği de Rivera cinayetini kınarken, bağımsız soruşturma çağrısında bulundu. AB Dış İlişkiler Servisi’nden yapılan açıklamada, “Nikaragua’da insan hakları savunucuları ve yerli liderler hedef alınmaya devam ediyor. Bu kabul edilemez” denildi. Öte yandan, Rusya ve Çin gibi ülkeler Nikaragua hükümetine verdikleri desteği sürdürerek ABD’nin yaptırımlarını “müdahaleci” olarak nitelendirdi.
Uzmanlar, Rivera cinayetinin Nikaragua’daki siyasi krizi daha da derinleştirebileceği görüşünde. Ortega hükümeti, 2018’den bu yana kitlesel protestoları şiddetle bastırmakla ve yüzlerce muhalifi tutuklamakla suçlanıyor. Ülkede ayrıca medya kuruluşları kapatılmış, sivil toplum örgütlerinin faaliyetleri ağır şekilde kısıtlanmıştı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Nikaragua’nın Türkiye ile doğrudan ticari veya diplomatik ilişkileri sınırlı düzeydedir. Ancak bu gelişme, ABD’nin Latin Amerika’da insan hakları gerekçesiyle uyguladığı yaptırımların arttığı bir döneme işaret ediyor. Türkiye, benzer şekilde Doğu Akdeniz ve Suriye gibi konularda ABD yaptırımlarına maruz kalmış bir ülke olarak, uluslararası yaptırımların dış politika aracı olarak kullanılmasına karşı hassasiyet taşımaktadır. Öte yandan, Türkiye’nin yerli hakları ve insan hakları konularında BM sistemi içinde verdiği destek, bu tür olaylarda tarafını belirlerken dikkate alınabilir. Küresel ölçekte artan otoriterleşme ve insan hakları ihlalleri karşısında Türkiye’nin dengeli bir duruş sergilemesi beklenir.
