ABD Merkez Bankası (Fed), yeni Başkan Kevin Warsh liderliğindeki ilk toplantısında politika faizini değiştirmeyerek yüzde 4,50-4,75 aralığında sabit tuttu. Karar, ABD-İran arasındaki savaşın tetiklediği enerji fiyatlarındaki artışın enflasyonu üç yılın en yüksek seviyesine çıkarmasıyla alındı. Fed, enflasyonla mücadelede temkinli duruşunu korurken, ekonomik büyüme ve istihdam verilerini de yakından izliyor.
Gelişmenin arka planı
Fed'in faiz kararı, ABD-İran savaşının küresel enerji piyasalarında yarattığı şok dalgasının ortasında geldi. Ham petrol fiyatları varil başına 120 doların üzerine çıkarken, ABD'de benzin fiyatları galon başına 5 doları aştı. Bu durum, tüketici fiyat endeksini (TÜFE) yıllık bazda yüzde 6,8'e taşıyarak Şubat 2023'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştırdı.
Yeni Fed Başkanı Kevin Warsh, toplantı sonrası yaptığı açıklamada, enflasyonun hala hedefin üzerinde olduğunu ancak faiz artırımının ekonomik büyümeyi riske atabileceğini belirtti. Warsh, 'Politikamızda sabırlı olmalıyız; enflasyonun seyrini ve istihdam piyasasını değerlendirerek adım atacağız' dedi. Ekonomistler, Fed'in bu yıl ikinci yarıda bir faiz indirimine gidebileceğini ancak jeopolitik risklerin belirsizlik yarattığını ifade ediyor.
Wall Street, kararı olumlu karşılarken, S&P 500 endeksi yüzde 0,8 yükseldi. Ancak enerji hisseleri, yüksek fiyatların talebi düşürebileceği endişesiyle değer kaybetti. Tahvil piyasasında ise 10 yıllık Hazine tahvili faizi yüzde 4,95'e gerileyerek yatırımcıların güvenli liman arayışını yansıttı.
Bölgesel veya küresel boyut
Fed'in kararı, sadece ABD ekonomisini değil, küresel piyasaları da etkiliyor. Dolar endeksi karar sonrası hafif gerilerken, gelişmekte olan ülke para birimleri baskı altında kaldı. Türk lirası, dolara karşı yüzde 0,3 değer kaybetti. Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve Japonya Merkez Bankası (BoJ) da benzer bir duruş sergileyerek faizleri sabit tutmuş, ancak enflasyon risklerine karşı uyarıda bulunmuştu.
ABD-İran savaşının enerji fiyatları üzerindeki etkisi, küresel enflasyonist baskıları artırıyor. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), petrol arzında günlük 2 milyon varillik bir kesinti yaşanabileceğini ve bunun küresel ekonomik büyümeyi yavaşlatabileceğini açıkladı. Özellikle enerji ithalatçısı ülkeler, cari açık ve bütçe dengesi konusunda zorlanıyor.
Fed'in faiz kararı, aynı zamanda gelişmekte olan piyasalardan sermaye çıkışını hızlandırabilir. Yatırımcılar, güvenli liman olarak ABD tahvillerine yönelirken, Türkiye gibi ülkelerin borçlanma maliyetleri artıyor. IMF, küresel enflasyonun 2025 yılına kadar yüzde 5,5'in üzerinde seyredebileceğini tahmin ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fed'in faiz kararı, Türkiye ekonomisi için iki yönlü bir etkiye sahip. Birincisi, küresel enerji fiyatlarındaki artış, Türkiye'nin petrol ve doğalgaz ithalatını daha pahalı hale getirerek cari açığı ve enflasyonu yukarı çekiyor. İkincisi, ABD faizlerinin yüksek kalması, gelişmekte olan piyasalardan sermaye çıkışını teşvik ederek TL üzerinde baskı yaratıyor. Türkiye'nin enerjide dışa bağımlı yapısı, bu jeopolitik krizden en çok etkilenen ülkeler arasında olmasına neden oluyor. Merkez Bankası'nın faiz politikasını belirlerken bu küresel dinamikleri dikkate alması gerekiyor.
