ABD, yaklaşık bir yıldır devam eden Meksika'dan sığır ithalatı yasağını kaldırmaya hazırlanıyor. Meksika'nın kuzey eyaletlerinde görülen Yeni Dünya sineği (screwworm) salgını nedeniyle Kasım ayında uygulamaya konulan yasak, iki ülke arasındaki milyonlarca dolarlık hayvan ticaretini durdurmuştu. Washington yönetimi, yasağın gevşetilmesi için Meksika hükümetiyle yürütülen yoğun müzakerelerin ardından, belirli bölgelerdeki denetimlerin artırılması koşuluyla ithalatın yeniden başlamasına izin verileceğini açıkladı. Bu karar, ABD'deki artan et fiyatları ve arz sıkıntısına karşı alınan önlemlerin bir parçası olarak görülüyor. Uzmanlar, yasağın kaldırılmasının hem ABD'li tüketicilere hem de Meksikalı üreticilere nefes aldıracağını belirtiyor. Kararın resmi olarak önümüzdeki hafta imzalanması bekleniyor.
Krizin Arka Planı ve Müzakere Süreci
Yeni Dünya sineği, sıcak ve nemli iklimlerde hayvanların açık yaralarına yumurtlayarak larvaların dokuya yerleşmesine neden olan parazitik bir tür. Bu parazit, hayvanlarda ciddi doku hasarına yol açarak ölümcül olabiliyor. Meksika'nın Chiapas ve Güney Amerika'nın bazı bölgelerinde endemik olan bu sinek, geçtiğimiz yıl Meksika'nın kuzey eyaletleri olan Sonora ve Chihuahua'ya sıçradı. Bunun üzerine ABD, hayvan sağlığı önlemleri kapsamında Meksika'dan sığır ithalatına geçici bir yasak getirdi.
Yasak süresince iki ülke arasında hayvan ticareti yaklaşık %70 azaldı. ABD Tarım Bakanlığı verilerine göre, yasağın uygulandığı Kasım ayından bu yana Meksika'dan ABD'ye yalnızca 300 bin baş sığır sevk edildi. Oysa pandemi öncesinde bu rakam yıllık ortalama 1 milyon baş idi. Bu durum, ABD'de özellikle sığır eti fiyatlarında belirgin bir artışa neden oldu. Perakende sektörü temsilcileri, et fiyatlarındaki yükselişin tüketici enflasyonunu olumsuz etkilediğini ve restoran zincirlerinin maliyetlerini artırdığını dile getirdi.
Meksika hükümeti, yasak kararına sert tepki göstermiş ve ABD ile ticaretin yeniden başlaması için yoğun bir lobi faaliyeti yürütmüştü. Meksika Tarım Bakanlığı, Chihuahua ve Sonora'da sinek popülasyonunu kontrol altına almak için geniş çaplı bir ilaçlama programı başlattı. Bakanlık ayrıca, ihraç edilecek hayvanların sağlık sertifikalarının daha sıkı denetleneceğini ve izleme sistemlerinin güçlendirileceğini açıkladı. Bu gelişmelerin ardından ABD'li yetkililer, riskin azaldığına dair ikna olduklarını ancak yine de ihtiyatlı davranacaklarını belirtti.
Küresel Etkiler ve Gelecek Perspektifi
ABD, dünyanın en büyük sığır eti üreticisi ve tüketicisi konumunda bulunuyor. Ancak son yıllarda yaşanan kuraklık ve arz sıkıntısı, ülkenin et ithalatına olan bağımlılığını artırdı. Meksika, ABD'nin en büyük ikinci sığır tedarikçisi konumunda. Bu nedenle atılan adım, yalnızca iki ülke arasındaki ticareti değil, küresel et piyasasındaki dengeleri de etkileyecek nitelikte. Uzmanlar, yasağın kaldırılmasının ardından kısa vadede arz artışıyla birlikte fiyatların istikrar kazanmasını bekliyor.
Öte yandan, bu karar, ABD ve Meksika arasındaki ticari ilişkilerdeki iş birliğinin de bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. İki ülke, USMCA (ABD-Meksika-Kanada Anlaşması) çerçevesinde tarım ürünleri ticaretinde sık sık anlaşmazlık yaşıyor. Ancak bu kriz, iki ülkenin ortak bir sorunu çözmek için bir araya gelebildiğini ortaya koydu. Meksika'nın enfeksiyon kontrolündeki başarısı, gelecekte benzer salgınlara karşı bölgesel bir erken uyarı sisteminin kurulmasına da zemin hazırlayabilir.
Karar, ABD'li çiftçiler ve hayvan yetiştiricileri tarafından da memnuniyetle karşılandı. Özellikle sınır eyaletleri olan Teksas ve New Mexico'daki işletmeler, Meksika'dan gelecek hayvanlarla birlikte besi çiftliklerinin kapasitesini daha verimli kullanabileceklerini ifade ediyor. Ancak hayvan hakları grupları, denetimlerin yetersiz kalması durumunda salgının yeniden yayılabileceği konusunda uyarıyor. ABD Tarım Bakanlığı, alınan tüm önlemlere rağmen hastalığın yeniden görülmesi halinde yasağı uygulamaya koyma hakkını saklı tuttuğunu bildirdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de küresel et piyasasındaki dengeler açısından önem taşıyor. ABD ve Meksika arasındaki ticaretin normale dönmesi, dünya genelinde et fiyatları üzerinde aşağı yönlü bir baskı oluşturabilir. Türkiye, kırmızı ette büyük ölçüde ithalata bağımlı olduğu için, küresel fiyatlardaki bu düşüş, Türkiye'nin et ithalat maliyetini hafifletebilir. Ayrıca, bu tür salgınlar, ülkemizin çevre ve hayvan sağlığı politikalarına dikkat çekmekte; sınır kontrollerinde ve hayvan hastalıklarıyla mücadelede daha proaktif yöntemler geliştirmemiz gerektiğini göstermektedir. Türkiye, bu alandaki deneyimlerini paylaşarak bölgesel iş birliğini güçlendirebilir.
