ABD'de bir federal mahkeme, eski Başkan Donald Trump yönetiminin H-1B vize başvuruları için getirdiği 100 bin dolarlık ek ücret uygulamasını hukuka aykırı bularak reddetti. Bu karar, özellikle teknoloji şirketleri ve yüksek vasıflı yabancı işgücüne bağımlı sektörler için önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Mahkeme, H-1B vize ücretlerine ilişkin düzenlemenin Kongre'nin yetkisini aştığına hükmetti.
Gelişmenin Arka Planı
ABD'de H-1B vize programı, Amerikan şirketlerinin mühendislik, bilgisayar bilimleri ve sağlık gibi alanlarda yüksek vasıflı yabancı işçileri istihdam etmesine olanak tanıyor. Ancak bu program, yıllardır hem savunucular hem de eleştirmenler tarafından tartışılıyor. Savunucular, programın inovasyonu ve ekonomik büyümeyi desteklediğini belirtirken, eleştirmenler özellikle Amerikalı işçilerin ücretlerini ve istihdam olanaklarını etkileyebileceğini öne sürüyor.
2019 yılında dönemin Başkanı Donald Trump, 'Amerikalıların önce geldiği' politikası çerçevesinde H-1B vize ücretlerinde önemli bir artışa gitmişti. Eylül 2020'de yayımlanan başkanlık kararnamesi ile yeni H-1B vize başvuruları için 100 bin dolarlık bir ücret talep edilmesi öngörülüyordu. Bu ücret, özellikle Hindistan'dan gelen başvuruları hedef alan bir düzenleme olarak yorumlanmıştı. Ancak bu uygulama, çok sayıda teknoloji şirketi ve sivil toplum kuruluşu tarafından dava edilmişti.
Davada, Kaliforniya'daki bir federal bölge mahkemesi, başkanlık kararnamesinin federal yasalara aykırı olduğuna hükmetti. Mahkeme, Kongre'nin H-1B vize ücretlerini belirleme yetkisinin başkana devredilmediğini ve bu nedenle yürütme organının böyle bir değişiklik yapamayacağını belirtti. Karar, Trump yönetiminin göçmenlik politikalarına yönelik önemli bir yargısal denetim örneği olarak kayıtlara geçti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu karar, yalnızca ABD içindeki göçmenlik tartışmalarını değil, aynı zamanda küresel işgücü hareketliliğini de etkileyecek nitelikte. H-1B vize programı, özellikle Hindistan ve Çin gibi ülkelerden gelen başvuruların yoğun olduğu bir program. Bu nedenle, mahkemenin kararı, bu ülkelerdeki işgücü piyasalarında da yakından takip ediliyor.
Uzmanlar, kararın Biden yönetiminin göçmenlik politikalarına da bir mesaj niteliği taşıdığını ifade ediyor. Biden yönetimi, H-1B vize programını gözden geçirdiğini ve daha kapsayıcı bir yaklaşım benimsemeyi planladığını açıklamıştı. Bu karar, yeni düzenlemelerin yasal dayanaklarının sağlam olması gerektiğini gösteriyor. Ayrıca, ABD'de teknoloji sektörü, nitelikli yabancı işgücüne erişimin kesintiye uğramaması için mahkeme kararını memnuniyetle karşıladı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin yüksek vasıflı işgücü ihracatı açısından dolaylı etkiler taşıyor. Türkiye'den ABD'ye yapılan H-1B vize başvuruları sayısal olarak sınırlı olsa da, bu karar Türk profesyonellerin ve mühendislerin ABD iş piyasasına erişimini kolaylaştırabilir. Ayrıca, küresel teknoloji şirketlerinin Türkiye'deki yatırımları açısından olumlu bir sinyal olarak değerlendirilebilir. Türkiye'nin nitelikli insan kaynağının küresel hareketliliğini etkileyen bu tür kararlar, ülkenin beyin göçü politikalarıyla da bağlantılı. ABD'nin göçmenlik politikalarındaki öngörülebilirlik, Türk vatandaşları için de fırsatlar yaratabilir.
