ABD Senatosu'nda iki partili bir grup senatör, Rusya'ya yönelik ekonomik yaptırımları önemli ölçüde genişletecek bir yasa tasarısı üzerinde Beyaz Saray ile anlaşmaya vardı. Gelişme, Başkan Donald Trump'ın Ukrayna'ya desteği artırmaya yönelik sinyaller verdiği bir haftada yaşanıyor. Tasarı, Rusya'nın enerji, bankacılık ve savunma sektörlerine yönelik kısıtlamaları artırmayı ve ikincil yaptırım mekanizmalarını güçlendirmeyi hedefliyor. Senato Dış İlişkiler Komitesi'nin önümüzdeki haftalarda tasarıyı görüşmeye alması bekleniyor.
Yaptırım paketinin ana hatları
Tasarı, Rusya'nın uluslararası finansal sistemden daha fazla izole edilmesini amaçlıyor. Buna göre, Rusya Merkez Bankası ile işlem yapan yabancı bankalara yaptırım uygulanması, Rus enerji projelerine yatırım yapan şirketlerin cezalandırılması ve savunma sanayiine teknoloji transferinin engellenmesi öngörülüyor. Özellikle, Rusya'nın doğalgaz ihracatında kullandığı boru hatları ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) terminallerine yönelik kısıtlamalar dikkat çekiyor.
Senatörlerin açıklamasına göre tasarı, Ukrayna'ya askeri ve mali yardımı da içeriyor. Ancak Beyaz Saray ile yapılan görüşmelerde, yaptırımların Avrupa'daki müttefiklerle koordinasyonunu sağlayacak maddeler eklendi. Özellikle Almanya ve Fransa'nın, ikincil yaptırımlar nedeniyle kendi şirketlerinin zarar görmesinden duyduğu endişeler dikkate alındı. Tasarı ayrıca, Rusya'nın petrol fiyat tavanı uygulamasını delme girişimlerine karşı yeni önlemler içeriyor.
Trump döneminde değişen dengeler
Anlaşma, Başkan Trump'ın geçtiğimiz haftalarda Ukrayna'ya yönelik tutumunu yumuşatmasının ardından geldi. Trump, sosyal medyada yaptığı paylaşımda 'Rusya'nın Ukrayna'da kazandığı zaferin kabul edilemez olduğunu' belirtmiş ve Kiev'e ek silah yardımı yapılması talimatını verdiği yönünde sinyaller göndermişti. Cumhuriyetçi Parti içinde Ukrayna'ya yardım konusunda bölünmüşlük devam ederken, senatörlerin iki partili desteği dikkat çekiyor. Demokrat senatörler, yaptırımların Rusya üzerindeki baskıyı artırmadaki kritik rolünü vurgularken, Cumhuriyetçi senatörler ise Çin'in Rusya'ya desteğinin engellenmesi gerektiğini savunuyor.
Ancak tasarının Kongre'den geçmesi belirsizliğini koruyor. Temsilciler Meclisi'ndeki bazı Cumhuriyetçiler, yaptırımların ABD şirketlerine zarar vereceği gerekçesiyle tasarıya karşı çıkıyor. Ayrıca Avrupa Birliği'nin de benzer adımlar atması bekleniyor; AB, 14. yaptırım paketi üzerinde çalışıyor. Analistler, yaptırımların etkili olması için küresel bir koordinasyonun şart olduğu görüşünde.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD yaptırımlarının sıkılaştırılması, Türkiye'nin Rusya ile ticari ve enerji alanındaki iş birliğini doğrudan etkileme potansiyeli taşıyor. Türk bankaları ve şirketleri, özellikle ikincil yaptırım riskine karşı daha temkinli hareket etmek zorunda kalabilir. Rusya'ya yönelik yaptırımların artması, Türkiye'nin doğalgaz alımında alternatif kaynak arayışlarını hızlandırabilir. Aynı zamanda, ABD'nin Ukrayna'ya desteğini artırması Karadeniz güvenlik dengelerini etkileyebilir; Türkiye, Montrö Boğazlar Sözleşmesi çerçevesinde savaş gemisi geçişlerine ilişkin politikasını korurken, yeni yaptırımlar Ankara'nın diplomatik manevra alanını daraltabilir.
