ABD'de Demokrat Parti mensupları, Trump yönetiminin Michigan ile Kanada'nın Ontario eyaleti arasındaki yeni bir kamu köprüsünün açılışını, Cumhuriyetçi bağışçı milyarder Matthew Moroun'un çıkarlarını korumak amacıyla aylarca geciktirdiğini öne sürdü. 4,7 milyar dolarlık proje, Detroit ve Windsor şehirlerini birbirine bağlayacak olan Gordie Howe Uluslararası Köprüsü'nün inşasını kapsıyor. İddiaya göre, Trump yönetimi köprünün açılışını 2024 yazından itibaren durdurarak, bölgedeki mevcut Ambassador Bridge'in sahibi olan ve Trump kampanyasına milyonlarca dolar bağış yapan Moroun'un ticari çıkarlarını korumaya çalıştı.
Gelişmenin Arka Planı
Detroit ve Windsor arasındaki sınır kapısı, Kuzey Amerika'nın en yoğun ticaret yollarından birini oluşturuyor. Ambassador Bridge, 1929 yılında açılan ve özel sektöre ait olan bu köprünün yerini alacak yeni bir kamu köprüsü olan Gordie Howe Uluslararası Köprüsü'nün inşası 2018'de başlamıştı. Ancak proje, Trump yönetiminin son döneminde açıklanamayan bir şekilde durduruldu. Demokratlar, bu durumun Moroun'un şirketi Michigan Central Station'ın sahibi olduğu Ambassador Bridge üzerindeki kontrolünü kaybetme korkusundan kaynaklandığını iddia ediyor. Trump kampanyası, Moroun'dan aldığı bağışların yanı sıra, köprünün açılışının 2024 seçimlerinden sonraya ertelenmesi yönünde baskı yapıldığını belgelere dayandırarak açıklıyor.
Konuyla ilgili olarak ABD Ulaştırma Bakanlığı'nın eski yetkilileri, projenin tamamlanmasına ramak kala durdurulmasının 'olağan dışı' olduğunu belirtti. Federal kayıtlara göre, Trump yönetimi 2023 yılında köprü için gerekli izinleri vermeyi reddederken, aynı dönemde Moroun şirketlerine ek ayrıcalıklar tanındı. Michigan Valisi Gretchen Whitmer, olayı 'siyasi yolsuzluk' olarak nitelendirerek, sürecin şeffaflıkla soruşturulması çağrısında bulundu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Köprünün açılışının gecikmesi, yalnızca ABD-Kanada ticaretini değil, aynı zamanda bölgesel ekonomik entegrasyonu da etkiliyor. Detroit-Windsor koridoru, her gün 2,5 milyar dolar değerinde mal ve hizmet akışına ev sahipliği yapıyor. Yeni köprünün devreye girmesiyle birlikte, mevcut Ambassador Bridge'de yaşanan trafik sıkışıklığının azalması ve ticaret hacminin artması bekleniyor. Ancak Trump yönetiminin bu gecikmeyi, seçim kampanyasına katkıda bulunan özel bir şirketin çıkarlarını korumak için yaptığı suçlaması, ABD'de siyasi etik ve yolsuzluk tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
Analistler, bu iddianın doğrulanması halinde, Trump döneminde kamu yararının özel çıkarlar karşısında ikinci plana atıldığına dair önemli bir örnek teşkil edeceğini belirtiyor. Ayrıca, Kanada hükümeti projenin tamamlanması için ABD'ye yönelik baskıyı artırmış durumda. Ottawa yönetimi, köprünün 2025 yılına kadar açılmaması halinde ticari kayıpların telafisini talep edebileceğini sinyalini verdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, ABD'deki siyasi bağış sisteminin kamu projelerini nasıl etkileyebileceğini gözler önüne sererken, Türkiye gibi ülkeler için de benzer risklerin varlığına işaret ediyor. Özellikle kamu-özel sektör iş birliğiyle yürütülen büyük altyapı projelerinde, siyasi bağlantıların proje süreçlerini geciktirme veya yönlendirme potansiyeli, uluslararası yatırımcı güvenini zedeleyebilir. Türkiye, AB ile Gümrük Birliği ve üçüncü ülkelerle ticaretinde stratejik sınır kapılarına sahip olduğu için, benzer bir durumun yaşanması halinde ticaret akışının aksaması mümkündür. Ayrıca, bu haber ABD'nin iç siyasetiyle ilgili olsa da, Türk dış politikasında ABD ile ilişkiler bağlamında yönetim değişikliklerinin ticari anlaşmalara etkisi açısından bir emsal teşkil etmektedir.
