ABD'de yapılan yeni bir kamuoyu araştırması, Amerikan Yahudi toplumunda İsrail'e yönelik desteğin nesiller arasında derin bir farklılaşma gösterdiğini ortaya koydu. Associated Press (AP) ve NORC Merkezi tarafından gerçekleştirilen ankete göre, 45 yaş ve üzeri Amerikan Yahudilerinin büyük çoğunluğu İsrail'i desteklemeyi dini kimliklerinin temel bir parçası olarak görürken, genç Yahudiler arasında bu oran belirgin şekilde düşüyor. Bu eğilim, İsrail'in uluslararası arenada giderek artan eleştirilere maruz kaldığı ve ABD-İsrail ilişkilerinin tarihi bir dönüm noktasından geçtiği bir dönemde dikkat çekiyor.
Anketin temel bulguları ve nesil farkı
AP-NORC anketi, ABD'de yaşayan Yahudi yetişkinler arasında İsrail'e bağlılık konusunda belirgin bir kuşak ayrımı olduğunu gösteriyor. 45 yaş ve üzeri katılımcıların yüzde 73'ü, İsrail'i desteklemenin kendi Yahudi kimlikleri için 'çok önemli' veya 'önemli' olduğunu belirtirken, bu oran 45 yaş altı grupta yüzde 54'e düşüyor. Dahası, genç Yahudiler arasında İsrail'in politikalarını eleştirme eğilimi daha yüksek. Ankete göre, 18-34 yaş aralığındaki Yahudilerin sadece yüzde 40'ı İsrail hükümetinin ABD'nin desteğini hak ettiğini düşünüyor; bu oran 65 yaş üstünde yüzde 78'e çıkıyor. Araştırma, Amerikan Yahudi toplumunun yaklaşık 7,5 milyon kişiden oluştuğu tahmin ediliyor ve bu topluluğun yaklaşık dörtte biri 18-34 yaş aralığında yer alıyor. Anket, Kasım 2023'te AP-NORC tarafından çevrimiçi olarak gerçekleştirilmiş olup, 1.002 Yahudi yetişkin katılımcının görüşlerini yansıtıyor. Örneklem hatası artı/eksi 4,5 puan olarak belirtiliyor.
Bölgesel ve küresel boyut: ABD-İsrail ilişkilerinde yeni dönem mi?
Genç Amerikan Yahudilerinin İsrail'den uzaklaşması, ABD dış politikası ve İsrail'in uluslararası konumu açısından önemli sonuçlar doğurabilir. ABD, İsrail'in en yakın müttefiki ve en büyük askeri yardım sağlayıcısı konumunda. Ancak son yıllarda, özellikle İsrail'in Filistin topraklarındaki politikaları ve yerleşim faaliyetleri nedeniyle Amerikan kamuoyunda İsrail'e yönelik eleştiriler artıyor. Genç Yahudilerin bu eğilimi, Demokrat Parti içinde de yankı buluyor; parti içindeki ilerici kanat, İsrail'e koşulsuz desteğe karşı çıkıyor. Anket, İsrail-Filistin çatışmasına ilişkin görüşlerde de kuşak farkını ortaya koyuyor: 18-34 yaş arası Yahudilerin yüzde 38'i iki devletli çözümü desteklerken, bu oran 65 yaş üstünde yüzde 62. Uzmanlar, bu eğilimin devam etmesi halinde ABD'nin Orta Doğu politikasında önemli değişiklikler yaşanabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Filistin davasına verdiği destek ve İsrail ile inişli çıkışlı ilişkileri bağlamında değerlendirilebilir. ABD'deki genç Yahudi seçmenlerin İsrail'e mesafeli durması, Washington'un Tel Aviv'e yönelik politikasında uzun vadede bir değişime işaret edebilir. Bu durum, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji politikaları ve bölgesel dengeler açısından da önem taşıyor. Ancak sürecin ne kadar hızlı ilerleyeceği ve somut politika değişikliklerine yol açıp açmayacağı belirsizliğini koruyor. Türkiye, özellikle Filistin meselesinde uluslararası kamuoyunun hassasiyetlerini yakından takip etmeli ve bu tür eğilimleri dış politika stratejisine entegre etmelidir.
