ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), İran'ın Kuveyt ve Bahreyn'deki Amerikan üslerine yönelik balistik füze saldırılarının engellendiğini duyurdu. Açıklamada, Amerikan savaş gemileri ve hava savunma sistemlerinin, Basra Körfezi'ndeki müttefik ülkelere doğru fırlatılan birden fazla balistik füzeyi başarıyla imha ettiği belirtildi. Ayrıca, Hürmüz Boğazı üzerinde uçan silahlı insansız hava araçlarının (İHA) da düşürüldüğü, bu araçların 'bölgesel deniz trafiği için acil bir tehdit oluşturduğu' ifade edildi. Olay, İran ile ABD arasında yıllardır süren gerginliğin en tehlikeli tırmanışlarından biri olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı
Pentagon Sözcüsü Tuğgeneral Pat Ryder, yaptığı yazılı açıklamada, 'Amerikan kuvvetleri, Kuveyt ve Bahreyn'deki dost kuvvetleri ve kritik altyapıyı korumak için İran balistik füzelerine karşı başarılı bir savunma operasyonu gerçekleştirdi' dedi. Ryder, hangi füze savunma sistemlerinin kullanıldığına dair detay vermezken, Patriot ve THAAD bataryalarının devrede olduğu tahmin ediliyor. Saldırıların, İran'ın nükleer programına yönelik yeni yaptırım tehditlerinin ardından geldiği belirtiliyor. Uzmanlar, Tahran'ın bu hamlesinin, Körfez ülkelerindeki ABD varlığını hedef alarak misilleme yapma kapasitesini göstermek istediğini yorumluyor.
Hürmüz Boğazı'nda düşürülen İHA'ların ise İran yapımı Shahed-136 tipi olduğu düşünülüyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), bu araçların ticari gemileri hedef almaya hazırlandığını ve önleyici tedbir olarak imha edildiğini duyurdu. Boğaz, dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir su yolu. Bu nedenle herhangi bir tırmanma, küresel enerji piyasalarında dalgalanmaya yol açabilir.
Bölgesel ve küresel boyut
İran'ın bu saldırıları, ABD'nin bölgedeki askeri varlığına yönelik en doğrudan tehditlerden biri. Son haftalarda İran ve vekil güçleri, Irak ve Suriye'deki ABD üslerine yönelik roket ve insansız hava aracı saldırılarını artırmıştı. Ancak balistik füze kullanımı, çatışmanın boyutunu değiştiren bir adım. Kuveyt ve Bahreyn, ABD'nin Beşinci Filosu'na ev sahipliği yapan kritik müttefikler. Bahreyn'deki USS Abraham Lincoln uçak gemisi grubunun da saldırı anında limanda olduğu bildirildi.
Olay, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde acil toplantı talebine yol açtı. Rusya, Çin ve Avrupa Birliği taraflara itidal çağrısı yaparken, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ABD'nin savunma operasyonuna destek açıkladı. İran Devrim Muhafızları ise saldırıyı üstlenmedi ancak 'her türlü saldırıya karşı koyma hakkını saklı tuttuğunu' duyurdu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu olay, Türkiye'nin güney sınırlarına yakın bir bölgede büyük bir güç çatışması riskini ortaya koyuyor. Türkiye, hem NATO üyesi hem de İran ile diplomatik ilişkileri sürdüren bir ülke olarak iki ateş arasında kalabilir. Körfez'deki gerilim, enerji fiyatlarını yükseltebilir ve Türkiye'nin enerji ithalat maliyetini artırabilir. Ayrıca, Irak ve Suriye'deki İran destekli grupların hareketlenmesi, Türkiye'nin PKK ile mücadelesini ve sınır güvenliğini etkileyebilir. Ankara'nın bu krizde aktif bir arabuluculuk rolü üstlenmesi veya NATO yükümlülükleri ile İran'la dengeli ilişkilerini koruması gerekebilir.
