ABD'nin küresel rakiplerine yönelik analizler sunan iki haftalık yayın organı The Adversarial, son sayısında Amerika'nın en büyük meydan okumalarına odaklandı: Çin, Rusya, İran, Kuzey Kore ve cihatçı gruplar. Bültenin bu sayısında özellikle İran'a yönelik artan gerilim dikkat çekiyor. Son iki hafta içinde ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yönelik önemli saldırı tehditlerini defalarca dile getirdi. Bu tehditler, Tahran yönetiminin bölgesel faaliyetleri ve nükleer programına ilişkin endişelerin yeniden alevlenmesiyle gündeme geldi.
İran'a Yönelik Tehditler ve Bölgesel Gerilim
Başkan Trump'ın İran'a yönelik sert söylemleri, son dönemde İran'ın Basra Körfezi'ndeki faaliyetleri ve vekil gruplar aracılığıyla yürüttüğü iddia edilen operasyonlar sonrası geldi. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamalarda, İran'ın "provokatif eylemlerine" karşılık olarak askeri seçeneklerin masada olduğu belirtiliyor. Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımlarda İran'ı "büyük bir bedel ödemekle" tehdit etti. Bu gelişmeler, 2015'te imzalanan ve 2018'de ABD'nin çekildiği nükleer anlaşmanın ardından zaten gergin olan ilişkileri daha da kötüleştirdi. İran ise tehditlere karşılık olarak, anlaşmadan kalan taahhütlerini askıya aldığını ve uranyum zenginleştirme faaliyetlerini artırdığını duyurdu.
Uzmanlar, Trump yönetiminin "maksimum baskı" politikasının İran'ı köşeye sıkıştırdığını ancak rejim değişikliği getirmediğini belirtiyor. İran ekonomisi ağır yaptırımlar altında zorlanırken, Tahran yönetimi bölgesel müttefikleri Suriye, Irak, Lübnan ve Yemen üzerinden etkisini sürdürmeye çalışıyor. Son haftalarda İran'a ait olduğu iddia edilen insansız hava araçlarının Suudi Arabistan petrollerine saldırı düzenlemesi, Körfez'de tansiyonu yükseltti. ABD, bu saldırılardan İran'ı sorumlu tutarak ek askeri varlık konuşlandırdı.
Rusya, Çin ve Diğer Aktörler
The Adversarial'in analizine göre, ABD'nin karşı karşıya olduğu tek tehdit İran değil. Rusya, Ukrayna'daki savaşta Batı'ya meydan okumaya devam ediyor; Çin ise Tayvan Boğazı'ndaki askeri tatbikatlarla ve Güney Çin Denizi'ndeki genişlemeci politikalarıyla bölgesel istikrarı tehdit ediyor. Kuzey Kore, balistik füze denemelerini sürdürerek uluslararası toplumun tepkisini çekiyor. Ayrıca, cihatçı gruplar Orta Doğu ve Afrika'da varlıklarını koruyor; özellikle IŞİD ve El Kaide bağlantılı örgütler, istikrarsız bölgelerde yeniden güç kazanıyor. Bülten, bu aktörlerin her birine yönelik ayrıntılı strateji analizleri sunuyor ve ABD'nin çok cepheli bir mücadeleyle karşı karşıya olduğunu vurguluyor.
Uzmanlara göre, Trump yönetiminin dış politikası öngörülemezlik üzerine kurulu. Bir yandan sert tehditler savururken, diğer yandan Kuzey Kore ile nükleer zirveler düzenlemekten çekinmiyor. Bu tutum, müttefikler arasında güven sorununa yol açarken, rakiplerin de hamlelerini belirsizleştiriyor. The Adversarial, bu karmaşık ortamda ABD'nin caydırıcılığını koruması için tutarlı bir strateji geliştirmesi gerektiğini savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin İran'a yönelik artan tehditleri ve bölgesel gerilim, Türkiye'yi doğrudan ilgilendiriyor. Türkiye, İran ile uzun bir sınırı paylaşan ve enerji ithalatında İran'a bağımlı bir ülke. Olası bir askeri çatışma, Türkiye'nin güvenliğini ve ekonomisini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, ABD'nin yaptırımlarına rağmen Türkiye'nin İran ile ticaretini sürdürme çabaları, Washington ile Ankara arasında sürtüşme yaratabilir. Öte yandan, Rusya ve Çin ile dengeli ilişkiler yürüten Türkiye, bu aktörlerin ABD ile yaşadığı gerilimde arabuluculuk rolü üstlenebilir. Bölgesel istikrarın bozulması, Türkiye'nin Suriye ve Irak'taki çıkarlarını da riske atar. Bu nedenle Türkiye, diplomasiye öncelik vererek tansiyonun düşürülmesi için çaba göstermeli.
