ABD'de küçük işletme sahipleri arasındaki iyimserlik, Mayıs ayında Ekim 2024'ten bu yana en düşük seviyesine gerileyerek Başkan Donald Trump'ın ikinci dönem seçilmesiyle başlayan iyimserlik dalgasının neredeyse tamamını sildi. Ulusal Bağımsız İşletmeler Federasyonu (NFIB) tarafından yayımlanan Küçük İşletme İyimserlik Endeksi, Mayıs'ta 3,1 puan düşüşle 95,1'e indi. Bu düşüş, özellikle işletme sahiplerinin satış beklentileri ve genel ekonomik gidişat konusundaki karamsarlığının arttığını gösteriyor.
Gelişmenin Arka Planı
Endeks, Kasım 2024'te Trump'ın zaferinin ardından 101,7'ye kadar yükselmişti. O dönemde işletme sahipleri, vergi indirimleri, deregülasyon ve enerji politikası gibi vaatlerin ekonomiyi canlandıracağını umuyordu. Ancak 2025'in ilk aylarında enflasyonist baskıların devam etmesi, faiz oranlarının beklenenden uzun süre yüksek kalması ve Çin ile ticaret gerilimlerinin tırmanması, iyimserliği hızla törpüledi. NFIB Başekonomisti Bill Dunkelberg, 'Küçük işletme sahipleri ekonomik belirsizlikler karşısında temkinli bir duruş sergiliyor. Özellikle satış beklentilerindeki keskin düşüş, tüketici harcamalarının zayıfladığına işaret ediyor' dedi.
Endeksin alt bileşenlerine bakıldığında, işletme sahiplerinin gelecek üç aydaki satış beklentilerini ölçen alt endeks 18 puan düşerek 1996'dan bu yana en düşük seviyesine geriledi. Aynı dönemde işletmelerin krediye erişim koşulları da sıkılaştı. Fed'in enflasyonla mücadele için faizleri düşürmeye başlamasına rağmen, bankaların kredi verme standartlarını katılaştırması küçük işletmeleri olumsuz etkiledi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD'deki bu iyimserlik kaybı, küresel ekonomi açısından da önem taşıyor. Dünyanın en büyük ekonomisindeki talep daralması, Çin ve Almanya gibi ihracata dayalı ekonomileri doğrudan etkileyebilir. Özellikle ticaret savaşlarının yeniden alevlenmesi halinde, küresel tedarik zincirlerinde yeni kırılmalar yaşanabilir. Avrupa Merkez Bankası ve diğer büyük merkez bankaları, faiz indirim döngülerini planlarken ABD verilerini yakından izliyor. Öte yandan, bu gelişme ABD borsalarında hafif satış baskısı yaratırken, dolar endeksi de geriledi. Yatırımcılar, Trump yönetiminin olası yeni teşvik paketleri veya ticaret anlaşmalarına yönelik adımlarını bekliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'de küçük işletme iyimserliğindeki düşüş, Türkiye ekonomisi için iki kanaldan önem taşıyor. İlk olarak, ABD'de talep zayıflaması Türk ihracatçılarının özellikle tekstil, otomotiv yan sanayi ve beyaz eşya gibi sektörlerde sipariş kaybına yol açabilir. İkinci olarak, Fed'in faiz indirimlerini hızlandırma ihtimali, gelişmekte olan ülkelere sermaye akışını artırarak Türkiye'nin dış finansman koşullarını iyileştirebilir. Ancak küresel risk iştahındaki dalgalanmalar, TL'de oynaklığa neden olabilir. Bu nedenle Türkiye, ABD ekonomisindeki yavaşlamayı yakından takip ederek ticaret ve finans politikalarını buna göre şekillendirmelidir.
