ABD Temsilciler Meclisi, federal hükümetin kapanmasını önlemek amacıyla hazırlanan geçici bütçe tasarısını (continuing resolution) kabul etti. Tasarı, federal kurumların faaliyetlerini 11 Aralık'a kadar sürdürebilmesi için finansman sağlıyor. Bu karar, Kongre'nin 2025 mali yılı bütçesini tamamlayamaması durumunda yaşanabilecek kısmi hükümet kapanışını geçici olarak engelliyor. Oylama, Meclis'te çoğunluğu elinde bulunduran Cumhuriyetçiler ile Demokratlar arasında yoğun pazarlıkların ardından gerçekleşti.
Gelişmenin Arka Planı
Geçici harcama yasası, federal hükümetin 1 Ekim'de başlayan mali yıl bütçesini finanse etmek için Kongre'nin 12 ayrı ödenek yasasını kabul edememesi nedeniyle gündeme geldi. Her iki parti de tam bütçe için müzakereleri sürdürürken, hükümetin kapanmaması için geçici bir önlem alınması zorunlu hale geldi. Cumhuriyetçiler, tasarıya sınır dışı işlemlerini hızlandıracak ve seçmen doğrulama kurallarını sıkılaştıracak önlemler eklemeye çalıştı; ancak Demokratların desteğini alabilmek için bu taleplerin bir kısmından geri adım atmak zorunda kaldılar. Özellikle eski Başkan Donald Trump'ın federal hükümetin kapanmasına ilişkin baskıları, parti içinde bazı zorluklar yaratsa da, Meclis Başkanı Mike Johnson'ın uzlaşmacı yaklaşımı tasarının geçmesini sağladı.
Tasarı, federal kurumların mevcut bütçe seviyelerinde çalışmasına izin verirken, bazı programlar için esneklik tanıyor. Ayrıca, afet yardımları ve tarım programları gibi acil harcamalar için ek fonlar içeriyor. Temsilciler Meclisi'nden geçen tasarının Senato'da da onaylanması ve Başkan Joe Biden'ın imzasına sunulması gerekiyor. Senato'da iki partili bir desteğin bulunması bekleniyor, ancak bazı senatörlerin tasarının kapsamını genişletmeye yönelik değişiklik önermesi olasılığı da mevcut.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD'de hükümetin kapanması ihtimali, küresel piyasalarda belirsizliğe yol açması açısından yakından izlenen bir gelişme. Geçmişte yaşanan kapanmalar, federal hizmetlerde aksamalar, çalışanların geçici olarak işten çıkarılması ve ekonomik aktivitede yavaşlamaya neden olmuştu. Bu nedenle, geçici bütçenin kabulü, hem ABD içinde hem de uluslararası finans çevrelerinde olumlu karşılandı.
Küresel ölçekte, ABD'nin bütçe süreçlerindeki tıkanıklıklar, ülkenin siyasi istikrarı ve yönetim kapasitesine ilişkin soru işaretleri yaratıyor. Özellikle Çin gibi rakipler karşısında ABD'nin güvenilirliği, bu tür iç siyasi krizlerin yönetilebilirliği ile ilişkilendiriliyor. Geçici bütçenin kabul edilmesi, kısa vadede bir rahatlama sağlasa da, Kongre'nin kalıcı bütçe üzerinde anlaşma sağlayamaması, yıl sonunda yeni bir kriz riskini de beraberinde getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'de hükümetin kapanmasının önlenmesi, Türkiye-ABD ilişkileri açısından doğrudan bir etki yaratmasa da, küresel ekonomik istikrar açısından önem taşıyor. ABD'deki siyasi belirsizlikler, doların değeri ve küresel piyasalarda dalgalanmalara yol açarak gelişmekte olan ülkelerin ekonomilerini etkileyebiliyor. Türkiye, bu tür gelişmeleri yakından izlerken, ABD ile savunma ve ticaret alanındaki müzakerelerin kesintiye uğramaması da önemli. Geçici bütçenin kabulü, savunma sanayii iş birlikleri ve F-16 alımı gibi dosyaların önümüzdeki dönemde daha öngörülebilir bir zeminde ilerlemesine olanak tanıyabilir.
