ABD ile Kanada arasındaki ticaret savaşı, Harvard Üniversitesi’nden ekonomist Kenneth Rogoff’a göre bir “bar kavgası” gibi: Taraflar birbirlerine bağırıyor, kadeh kırıyor ama sabah olduğunda aynı barda içmeye devam ediyor. Bloomberg’in “Everybody’s Business” podcast’inde konuşan Rogoff, Başkan Donald Trump’ın en yakın müttefikiyle yaşadığı son sürtüşmenin, diğer ülkelerle yapılan tarife savaşlarından temelde farklı olduğunu savunuyor. Rogoff’a göre bu gerilim, kısa vadede piyasaları sarsabilir ancak iki ülkenin ekonomik entegrasyonu o kadar derin ki uzun vadede ilişkilerin normale dönmesi kaçınılmaz görünüyor.
Rogoff’un “Bar Kavgâsı” Benzetmesi ve Arka Planı
Kenneth Rogoff, ABD ile Kanada arasındaki ticaret anlaşmazlığını tanımlarken “bar kavgası” ifadesini kullanıyor. Bu benzetme, iki ülke arasındaki ilişkilerin ailevi boyutunu vurguluyor: Bir barda çıkan kavga, ertesi sabah unutulabilir; ancak tarife savaşları genellikle yıllarca süren, yatırımları ve tedarik zincirlerini kalıcı olarak etkileyen çatışmalara dönüşür. Rogoff, Trump yönetiminin Kanada’ya yönelik çelik ve alüminyum tarifeleri ile otomotiv sektöründeki kotaları hatırlatarak, bu adımların aslında ABD iç siyasetine yönelik mesajlar içerdiğini belirtiyor.
Kanada ise ABD’nin en büyük ikinci ticaret ortağı konumunda. İki ülke arasındaki yıllık mal ve hizmet ticareti 700 milyar doları aşıyor. Bu devasa entegrasyon, Kanada’nın eyaletleri ile ABD’nin kuzey sınırındaki ekonomileri birbirine bağlıyor. Örneğin, otomotiv sektöründe parçalar sınırı birden fazla kez geçiyor; bu da tarifelerin etkisini karmaşıklaştırıyor. Rogoff, bu nedenle Trump’ın Kanada’ya uyguladığı baskının, Çin’e yönelik ticaret savaşından farklı olduğunu vurguluyor: Çin ile aralarındaki ticaret daha çok rakip üretim odaklıyken, Kanada ile entegrasyon tamamlayıcı nitelikte.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD-Kanada ticaret savaşının etkileri sadece iki ülkeyle sınırlı değil. Kuzey Amerika ekonomisi, ABD-Meksika-Kanada Anlaşması (USMCA) ile birbirine bağlı. Rogoff, bu anlaşmanın geleceğinin belirsizliğini koruduğunu ve bölgedeki yatırımcılar için öngörülebilirliğin azaldığını ifade ediyor. Öte yandan, Avrupa Birliği ve diğer ülkeler de bu süreci yakından izliyor. Rogoff, ABD’nin müttefiklerine uyguladığı tarifelerin, küresel ticaret sistemindeki istikrarın zayıfladığına işaret ettiğini söylüyor. Özellikle, Trump’ın “Amerika Önce” politikası altında geleneksel ittifakların ticari müzakerelere kurban edilmesi, uluslararası sistemdeki güven bunalımını derinleştiriyor.
Rogoff’un analizi, bu krizin kısa vadeli mi yoksa kalıcı mı olacağı sorusunu da yanıtlıyor. Ona göre Kanada, ABD ile yaşadığı anlaşmazlıklarda her ne kadar sert çıkışlar yapsa da, ekonomik bağımlılık ilişkileri dengelemeye devam edecek. Ancak bu durum, diğer ülkeler için bir uyarı niteliği taşıyor: ABD, kendisine yakın gördüğü ülkelere bile ekonomik yaptırım uygulamaktan çekinmiyor. Bu da küresel ticaret savaşlarının öngörülemezliğini artırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD ile Kanada arasındaki ticari gerilim, Türkiye’yi doğrudan ilgilendirmese de küresel ekonomi üzerinden dolaylı etkiler yaratabilir. ABD’nin en yakın müttefiklerine bile tarife uygulaması, Ankara’nın Washington ile ticari müzakerelerinde karşılaşabileceği riskleri akla getiriyor. Türkiye’nin ihracatının önemli bir bölümünü ABD pazarına yapması ve ABD’nin bazı sektörlerde (örneğin çelik) Türkiye’ye yönelik ek gümrük vergileri uygulaması, bu haberin Türkiye için önemini artırıyor. Ayrıca, Kanada ile ABD arasındaki anlaşmazlığın çözülememesi halinde, küresel ticaretteki korumacılık eğilimlerinin güçlenmesi, Türkiye gibi gelişmekte olan ekonomilerin ihracatını olumsuz etkileyebilir. Türkiye’nin, ABD ile ticari ilişkilerinde daha öngörülebilir ve sağlam temellere dayanan bir çerçeve oluşturması, bu tür dalgalanmalara karşı direncini artırabilir.
