ABD ile Kanada arasındaki ticaret savaşı, 21 Ağustos'ta Washington'da yapılan müzakerelerin çökmesiyle yeni bir boyuta taşındı. ABD'nin Kanada'dan ithal edilen yaklaşık 20 milyar dolarlık (Kanada'nın ABD'ye ihracatının yüzde 5,5'i) ürüne uyguladığı yeni yüzde 50'lik gümrük vergileri yürürlüğe girdi. Ottawa yönetimi, bu gelişmeye misilleme tarifeleriyle yanıt verdi. İki ülke arasındaki ticari gerilim, küresel piyasalarda endişe yaratırken, Kuzey Amerika ekonomisinin geleceği belirsizliğini koruyor.
Gelişmenin arka planı
ABD ve Kanada, yıllardır süregelen ticaret anlaşmazlıklarını çözmek için bir dizi müzakere yürütüyordu. Ancak 21 Ağustos'ta Washington'da bir araya gelen taraflar, özellikle süt ürünleri, kereste ve otomotiv sektörlerindeki anlaşmazlıklarda uzlaşma sağlayamadı. ABD yönetimi, Kanada'nın adil olmayan ticaret uygulamaları olduğunu öne sürerek, geniş bir ürün yelpazesine yüzde 50 oranında yeni gümrük vergisi getirdi. Bu tarifeler; çelik, alüminyum, süt ürünleri ve bazı tarım ürünlerini kapsıyor.
Kanada ise bu hamleye 'haksız ve zarar verici' bularak anında karşılık verdi. Ottawa, ABD'den ithal edilen bazı ürünlere yönelik misilleme tarifeleri uygulamaya başladığını duyurdu. Misilleme kapsamında; ABD'den ithal edilen viski, portakal suyu, çamaşır makineleri ve bazı plastik ürünlere yüzde 25'e varan ek vergiler getirildi. Kanada Başbakanı, yaptığı açıklamada, 'ABD'nin bu tarifeleri kabul edilemez. Ülkemizin çıkarlarını korumak için her türlü önlemi almaya hazırız.' ifadelerini kullandı.
Bu gelişme, iki ülke arasındaki ticari ilişkilerde son yılların en ciddi krizini oluşturuyor. Uzmanlar, tarifelerin etkisinin sadece iki ülkeyle sınırlı kalmayacağını, küresel tedarik zincirlerini de etkileyebileceğini belirtiyor. Özellikle otomotiv ve havacılık sektörlerinin bu durumdan olumsuz etkilenmesi bekleniyor.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD-Kanada ticaret savaşı, Kuzey Amerika ekonomisinin entegrasyonunu tehdit ediyor. ABD, Kanada'nın en büyük ticaret ortağı konumunda; Kanada ise ABD'nin en büyük ikinci ticaret ortağı. İki ülke arasındaki ticaret hacmi yıllık 700 milyar doları aşıyor. Bu nedenle, yaşanan gerilim küresel ekonomi için de önemli bir risk faktörü oluşturuyor. Küresel piyasalarda, bu gelişmenin ardından dolar ve Kanada doları arasındaki paritede dalgalanmalar gözlemlendi.
Ayrıca, bu ticaret savaşı, USMCA (ABD-Meksika-Kanada Anlaşması) çerçevesinde işleyen Kuzey Amerika ticaret bloğunu da zayıflatıyor. Anlaşmanın imzalandığı 2020'den bu yana ilk kez bu kadar büyük çaplı bir anlaşmazlık yaşanıyor. Bazı analistler, bu durumun ABD'nin Çin ile olan ticaret savaşına benzer bir şekilde, küresel ticaretin parçalanmasına yol açabileceğini ifade ediyor. Ayrıca, Kanada'nın diğer ülkelerle, özellikle Avrupa Birliği ve Asya-Pasifik ülkeleriyle ticari ilişkilerini çeşitlendirme çabalarını hızlandırabileceği öngörülüyor.
Gelişmeler, Beyaz Saray'ın ticaret politikasının yansıması olarak görülüyor. Uzmanlar, ABD'nin müttefikleriyle bile ticaret anlaşmazlıklarında taviz vermeyeceği sinyalini verdiğini belirtiyor. Bu durum, transatlantik ilişkilerde de yeni gerilimlere yol açabilir. Öte yandan, Kanada'nın misilleme kararı, diğer ülkelerin de ABD'ye karşı benzer adımlar atmasına cesaret verebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-Kanada ticaret savaşı, küresel ticarette korumacılığın arttığı bir dönemde gerçekleşiyor. Bu durum, Türkiye gibi ihracata dayalı büyüme stratejisi izleyen ülkeler için önemli sinyaller içeriyor. Türkiye, ABD ile ticari ilişkilerinde benzer tarife riskleriyle karşı karşıya kalabilir. Ayrıca, küresel ticaretin daralması, Türkiye'nin ana ihracat pazarları olan Avrupa ve Orta Doğu'yu da olumsuz etkileyebilir. Ancak bu gelişme, Türkiye'nin ticaret ortaklarını çeşitlendirme ve katma değerli üretime geçme gerekliliğini bir kez daha ortaya koyuyor. Türkiye'nin, ABD ile yaşanabilecek olası ticari anlaşmazlıklara karşı diplomatik ve ekonomik önlemler alması önem taşıyor.
