ABD Başkanı Donald Trump, Salı gecesi Kanada ile ticaret anlaşmasında 'büyük bir anlaşma' sağladığını duyurdu. Ancak bu açıklamanın üzerinden 72 saat geçmeden, iki ülke arasındaki 1 trilyon dolarlık ticaret ilişkisi ciddi bir çöküşün eşiğine geldi. Trump'ın duyurusu, Kanada Başbakanı Justin Trudeau'nun sert tepkisiyle karşılanırken, süreç hızla karşılıklı tarife tehditlerine dönüştü. Bu gelişmeler, Kuzey Amerika'nın ekonomik istikrarını tehdit ederken, küresel ticaret dengelerini de sarstı.
Anlaşmanın duyurulması ve ardından gelen kriz
Trump, Salı akşamı Wisconsin'de düzenlenen bir mitingde, Kanada ile ticaret anlaşmasında 'harika bir anlaşma' yaptıklarını ilan etti. Ancak bu açıklamanın hemen ardından Kanada hükümeti, ABD'nin çelik ve alüminyum tarifelerinin devam edeceğini bildirdi. Trudeau, Trump'ın açıklamasını 'kafa karıştırıcı' olarak nitelendirirken, iki ülke arasındaki müzakerelerin hâlâ devam ettiğini vurguladı.
Gelişmelerin ardından ABD Ticaret Temsilcisi Robert Lighthizer, Kanada'nın süt ürünleri politikalarını hedef alan yeni bir şikâyet dosyasını Dünya Ticaret Örgütü'ne (DTÖ) sundu. Bu hamle, iki ülke arasındaki gerilimi daha da artırdı. Kanada ise ABD'nin bu tutumuna karşılık olarak, ABD'den ithal edilen bazı ürünlere misilleme tarifeleri uygulayacağını açıkladı. Bu karşılıklı tarifeler, otomotiv ve tarım sektörlerini doğrudan etkileyebilecek nitelikte.
Bölgesel ve küresel etkiler
ABD ve Kanada arasındaki bu ticari kriz, yalnızca iki ülkeyi değil, tüm Kuzey Amerika ekonomisini etkiliyor. Uzmanlar, bu gerilimin tedarik zincirlerinde aksamalara yol açabileceğini ve bölgedeki yatırım iklimini olumsuz etkileyebileceğini belirtiyor. Özellikle otomotiv sektörü, entegre üretim ağları nedeniyle en kırılgan durumda. Ayrıca, bu krizin Meksika'yı da kapsayan USMCA anlaşmasının geleceğini tehdit ettiği yorumları yapılıyor.
Küresel ölçekte ise bu gelişme, ABD'nin ticaret politikalarındaki öngörülemezliğin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Avrupa Birliği ve Çin gibi büyük ekonomiler, ABD'nin ticaret ortaklarına yönelik bu tür baskıları sonucunda kendi stratejilerini gözden geçiriyor. Dünya Ticaret Örgütü'nün otoritesinin zayıfladığı bir dönemde, bu tür ikili anlaşmazlıkların küresel ticaret sistemine uzun vadeli zararlar verebileceği ifade ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin güvenilir bir ticaret ortağı olmadığına dair algı, Türkiye gibi gelişmekte olan ekonomiler için de geçerli. Türkiye'nin ABD ile benzer ticari anlaşmazlıklar yaşadığı göz önüne alındığında, bu kriz, Ankara'nın ticaret anlaşmalarında daha dikkatli olması gerektiğini gösteriyor. Ayrıca, bu tür gerilimler küresel ticaret hacmini daraltarak Türkiye'nin ihracatını zorlaştırabilir. Türk yetkililerin bu süreci yakından takip etmesi ve ticari çeşitlendirme politikalarını hızlandırması önem taşıyor.
