ABD yönetimi, Kanada'dan ithal edilen yaklaşık 20 milyar dolar değerindeki ürüne yüzde 50 oranında gümrük vergisi uygulama kararı aldı. Bu karar, iki ülke arasındaki ticaret hacminin geçen yıl 880 milyar dolara ulaştığı bir dönemde geldi. Uzmanlar, bu adımın Kuzey Amerika ticaretinde ciddi bir gerilime yol açabileceği görüşünde.
Gelişmenin Arka Planı
ABD Ticaret Temsilciliği'nden yapılan açıklamaya göre, söz konusu vergiler özellikle çelik, alüminyum ve bazı tarım ürünlerini kapsayacak. Kararın gerekçesi olarak ulusal güvenlik kaygıları ve ticaret açığının azaltılması hedefi gösteriliyor. Ancak Kanada hükümeti, bu uygulamanın iki ülke arasındaki uzun süreli ticari ilişkilere zarar vereceğini ve Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kurallarına aykırı olduğunu savunuyor.
Kanada Başbakanı Justin Trudeau, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "ABD'nin bu kararı, müttefiklik ilişkilerimize gölge düşürecek ve iki ülke arasındaki güveni zedeleyecektir. Kanada olarak gerekli karşı önlemleri alacağız" ifadelerini kullandı. Trudeau'nun bu açıklaması, iki ülke arasında ticaret savaşının başlayabileceği yönünde yorumlandı.
Ekonomistler, bu vergilerin özellikle otomotiv sektörü başta olmak üzere birçok sektörde tedarik zincirini olumsuz etkileyeceğini belirtiyor. Kanada, ABD'nin en büyük ikinci ticaret ortağı konumunda bulunuyor. İki ülke arasındaki ticaret hacmi, geçtiğimiz yıl yaklaşık 880 milyar dolar olarak kaydedildi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, sadece iki ülkeyi değil, aynı zamanda küresel ticaret dengelerini de etkileyebilir. Uzmanlar, ABD'nin Kanada'ya yönelik bu adımının, ticaret savaşlarının yayılmasına yol açabileceğine dikkat çekiyor. Özellikle ABD'nin Çin ile yaşadığı ticaret gerilimi devam ederken, Kanada'ya yönelik bu hamle, küresel piyasalarda belirsizliği artırabilir.
USMCA (ABD-Meksika-Kanada Anlaşması) çerçevesinde ticaret ilişkilerini düzenleyen ülkeler, bu tür tek taraflı vergi kararlarının anlaşmanın ruhuna aykırı olduğunu dile getiriyor. Meksika hükümeti de konuya ilişkin endişelerini dile getirirken, Kuzey Amerika'daki ticari bütünleşmenin korunması çağrısında bulundu.
Kanada Dışişleri Bakanı Chrystia Freeland, ülkesinin DTÖ'ye şikayette bulunacağını ve müzakereler yoluyla sorunun çözülmesi için çaba göstereceklerini açıkladı. Ancak ABD yönetimi, ulusal güvenlik gerekçesiyle bu tür vergilerin müzakere konusu olmadığını savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD ile Kanada arasındaki bu ticari gerilim, Türkiye için dolaylı etkiler barındırıyor. Türkiye, ABD ile benzer şekilde çelik ve alüminyum tarifeleri konusunda sıkıntılar yaşamış ve çözüm arayışlarına gitmişti. Bu gelişme, Türkiye'nin ABD ile olan ticaret müzakerelerinde elini güçlendirebileceği gibi, küresel ticaretteki korumacı eğilimlerin arttığına dair bir işaret olarak da okunabilir. Ayrıca, küresel piyasalarda yaşanabilecek dalgalanmalar, Türk finansal piyasalarını ve ihracatçılarını da etkileyebilir. Türkiye, bu tür durumlarda ticari ilişkilerini çeşitlendirme stratejisini sürdürmeli ve olası risklere karşı hazırlıklı olmalıdır.
